De Beiaard wordt NUUS! Lees er meer over...

Kermis 15 augustus

E-column uit Goeferdinge : Vlaamse Ardennen

‘Vlaamse Ardennen’, is een begrip voor een heuvelig gebied in het zuiden van de provincie Oost-Vlaanderen. Wanneer dit geologisch gebied wordt vernoemd, wordt er meestal het lidwoord ‘de’ aan toegevoegd: ‘De Vlaamse Ardennen’. Het was Omer Wattez die het gebied, tussen Schelde en Dender, de naam ‘Vlaamse Ardennen’ gaf.

Het gaat hier om een heuvelrij die zich vanaf Kluisberg, Ronse, Oudenaarde, Zottegem en Geraardsbergen uitstrekt. Deze heuvelrij loopt, vanaf Geraardsbergen, in het oosten veder door het Pajottenland over Brussel, naar Pellenberg en Diest in het Hageland. In het westen strekken de heuvels zich vanaf Kluisberg verder uit naar Heuvelland en naar de Franse grens waar de Zwarte – en de Rode Berg liggen. Over de grens in Frankrijk krijgen we nog de Kasselberg en de kustheuvels rond Cape Gris Nez. In Henegouwen of over de taalgrens noemt dit heuvelachtig gebied ‘Pays des Collines’.

In de het zuiden van Oost-Vlaanderen kunnen we de uitlopers van dit gebied op reliëflandkaart goed volgen: de Kluisberg, de Koppenberg, Wannegem-Lede en Vossenhol. Het is een gebied met bossen die van elkaar gescheiden worden door zones met akkers, of cultuurland. De bossen zijn restanten die tot het grote Kolenwoud behoorden, een bosgebied dat zich aan het einde van de laatste ijstijd (ongeveer 11.500 jaar geleden) vanaf het zuiden van Oudenaarde tot aan de Kleine Nete vormde.
Tot in de 17de eeuw was het woud nog tamelijk coherent. De vele bossen waren toen zelfs de uitverkoren toevluchtsoorden voor andersdenkenden zoals de protestanten. – In Sint-Maria- Horebeke ligt het gehucht ‘Korsele’, dat ook de ‘Geuzenhoek’ heet, daar is vanaf het midden van de 16de eeuw een protestantse gemeenschap gevestigd, het is meteen ook de oudste protestantse gemeenschap van België. ( Ook in Overboelare, juist buiten de oude stadswallen van Geraardsbergen, hebben we een Geuzenhoek. )

Aan het einde van de 18de waren, in de Vlaamse Ardennen, de bossen al ontgonnen. Het gebied is nu bezaaid met kleine dorpjes. In heel dat gebied praalt Geraardsbergen, dat begrensd wordt door Brabant en Henegouwen, als een natuurwonder. Hier ligt op 110m boven zeeniveau de Oudenberg met op top een vijver. Hier kunt u ook kennis maken met de Muur, een helling met stijgingspercentage van 19 %. De natuurlijke bron die de vijver boven de Oudenberg voedt heeft nog nooit drooggestaan; noch in de hardste winters noch in de droogste zomers. Ook dit jaar bleef de vijver vol water. Rondom Geraardsbergen, kijken alle dorpen die langs de Dender en de Mark liggen naar de top van de Oudenberg. Vanaf de top kijk je in het noordwesten, over de Dendervallei heen, naar Aalst, Zottegem, Brakel, Vloesberg en over tal van kleine dorpjes die er nog tussenin liggen. In het zuidoosten kijkt u, over de vallei van de Mark heen, tot waar de bossen van Silly en Edingen de horizon aftekenen. Over de Bosberg heen, kijk je over een gedeelte van Vlaams–Brabant tot in Groot-Bijgaarden. Bij heldere zonneschijn kunt u zelfs enig bollen van het Atomium zien blinken.

Met de belangstelling en de discussies rond de Ronde van Vlaanderen, voor de Muur, dat Geraardsbergen in wielrennerswereld kreeg, wordt deze plaats de laatste decennia meer dan ooit bezocht. Ook ik ben er de laatste weken, gewoon om eens te bezinnen en rustig te wandelen dikwijls naartoe geweest. Op woensdag 7 augustus trokken mijn maat Patrick en ik er vroeg in de voormiddag naartoe. Patrick kent ook wat van fotografie. Toen we op de top stonden zie hij: ‘Hier staan uitkijken heeft toch iets speciaals! Steeds wanneer ik hier ben gaat het haar op mijn armen wat rechter opstaan, ’t is hier toch wel enig.’

Patrick is in Geraardsbergen al de Oudenaardsestraat opgegroeid, ik ben in Overboelare langs de kant het Arduinbos en de Markvallei en aan de taalgrens opgegroeid.
Op het moment dat Patrick zie: ‘Het is hier mooi!’ begreep ik dat er aan top de Oudenberg twee realistische ‘Vlaamse Ardennezen’ stonden die een eeuwenoud landschap bewonderden. Een vruchtbaar landschap van leemgrond waar zowel graan, aardappelen als bieten en tabak geteeld kunnen worden. Waar de wieden liggen waarop koeien grazen die de melk geven om het zuivelproduct ‘matten’ mee te maken; matten is het basisproduct van het heerlijke erkende streekproduct ‘mattentaart’.

Men kon het niet beter bedenken: ‘Het taartje dat zelf op een heuveltje lijkt is het streekproduct van dit heuvelig gebied’. Zelfs over de taalgrens heen, want mattentaarten of ‘tartes au matton’ worden zowel in de regio van de Vlaamse Ardennen als in le Pays des Collines, zelfs over de landsgrens in de streek van Steenvoorde en de Kasselberg; dat is daar waar in 1566 de Beeldenstorm en de Tachtigjarige Oorlog is ontstaan, gebakken.

Terwijl we verder het landschap met veel enthousiasme aanzagen, gingen mijn gedachten naar diegenen die ons hier zijn voorgegaan. Onze voorouders die hier boerderijen, gemeenten, burchten en versterkte steden hebben gebouwd. Zij die hier geleefd hebben en hier begraven liggen. Zij die hier door de eeuwen heen gevochten en gestreden en oorlogen meegemaakt hebben. Zij die fabrieken, brouwerijen, boerenhoven en bakkerijen oprichtten en bier brouwden en brood en ‘kermistaarten’ bakten, vooral mattentaarten, fruittaarten (pruimen- kruisbessen- en rabarbertaarten) en sémoule – of griesmeeltaarten.

Door kleuren, en het uitdrogende landschap van de hete zomer van 2019 heen en met het feest van 15 augustus, dat in het vooruitzicht ligt, werd mijn indruk over het verleden van mijn heimat nog completer: – Op 15 augustus gingen we met onze ouders steeds naar de Oudenbergkapel. Op Onze-Lievevrouw-Hemelvaart of op ‘l ‘Assomption de Marie’, of tijdens Halfoogst zoals we in het Vlaams 15 augustus ook vernoemen, was het in Deux–Acren ook ‘Kermis Boureng’ en daar, juist op de taalgrens met Overboelare, woonde een groot deel onze familie.

’s Avonds werd er dan ook altijd een openluchtbal gehouden in ‘Café Leander’, een café-boerderij dat in een deel van het Arduinbos ligt, en in de volksmond ‘Leadersbos’ heet. Een plek waar evenveel Walen als Vlamingen naartoe kwamen om samen te dansen, een lief op te doen enzoverder! Kortom er verscheen daar op de Oudenberg opeens een hele geschiedenis voor ogen, waarin mijn ouders en grootouders verschenen en waar ik tegen mijn maat alles moest over vertellen en waar ik iets moest over schrijven! Vandaar dit relaas.

PS: Boureng, in Deux-Acren, dankt zijn Kermis aan een kleine Mariakapel die op vijfenvijftig meter boven zeeniveau ligt en die op een weg naar het Bourengbos op een heuvel staat. Deze heuvel loop verder en wordt de Hoge Buizemont en de getuigenheuvel de Oudenberg, waar de Buizemont deel van uitmaakt.
Bij de kapel stond tot in 1990 een grote es. Ook bij de kapel van de Oudenberg stond ooit een es. Deze boom is nu vervangen door enige acacia-heesters. In de Noorse landen werd een zekere es ooit ‘Yggdrasil’ genaamd: “Het was een god in de voorchristelijke bomencultus en de Germaanse mythologie.”

Karel De Pelsemaeker

Zeen is a next generation WordPress theme. It’s powerful, beautifully designed and comes with everything you need to engage your visitors and increase conversions.

Krijg het nieuws uit jouw buurt

116519