Open brief van leerkrachten van het Atheneum n.a.v. de politiecontroles aan hun schoolpoorten 

Op 7 mei 2025 leidde de politie in Ninove een groep leerlingen van GO! Atheneum direct van de schoolpoort naar een controlepost met een drugshond. Bij deze actie werden oudere leerlingen systematisch gefouilleerd en hun tassen door een speurhond gecontroleerd. 

De beelden van de actie waren surrealistisch: de uitgang richting de Hogeweg werd geblokkeerd. Aan de uitgang langs het station werden studenten verplicht door een ‘corridor’ van dranghekken geleid, om zo quasi ‘manu militari’ de controle te ondergaan in een oud stationsgebouw. Het is een scène die meer doet denken aan een militaire operatie! Of aan beelden uit de donkere hoofdstukken van onze geschiedenis, waar minderheden op vergelijkbare wijze werden geïsoleerd en gecontroleerd!

Deze actie roept bij ons, het leerkrachtenkorps, verontwaardiging en vele vragen op!

– We vragen ons af waartoe dit militaristische machtsvertoon moet dienen en of dit in verhouding staat tot het zogenaamd beoogde effect, namelijk de veiligheid van de omgeving?

– We vragen ons af of  de actie daadwerkelijk gericht was op veiligheid of dat dit eerder diende als politiek statement? De school werd namelijk in het verleden al vaker door Forza Ninove geframed als ‘probleemschool’?

– We vragen ons af in welke mate de actie gericht tegen het GO! Atheneum het resultaat is van collectieve stigmatisering van de school en haar diverse leerlingenpubliek? In hun verkiezingspropaganda werd het Atheneum namelijk expliciet naar voren geschoven als een voorbeeld van het falende integratiebeleid en de verfransing van Ninove. We vragen ons af of de selectieve controle – de agenten bepaalden zelf wie er verdacht genoeg uitzag om te controleren – bepaalde doelgroepen viseerde (wat we ‘etnische profilering’ noemen)?
Deze politieactie was totaal buiten proportie en onwettig bovendien.

1) Onwettigheid: Volgens artikel 28 van de Wet op het Politieambt mogen politieambtenaren enkel een veiligheidsfouillering uitvoeren onder specifieke omstandigheden, bijvoorbeeld bij concrete aanwijzingen dat iemand een wapen of gevaarlijk voorwerp bij zich draagt of in het kader van een verstoring van de openbare orde (Wet op het Politieambt, 1992, art. 28). In casu is er geen melding van individuele verdachte gedragingen van de leerlingen; de controle was algemeen en preventief. Dergelijk “fouilleren zonder individuele verdenking” kent geen duidelijke wettelijke basis in België buiten zeer specifieke situaties (zoals bij risicovolle manifestaties of binnen een veiligheidsrisicogebied op bevel van een officier), waardoor de legaliteit van deze actie op gespannen voet staat met het wettigheidsbeginsel.

2) Proportionaliteit: Een maatregel moet in verhouding staan tot het nagestreefde doel. Het resultaat van de actie – één proces-verbaal voor bezit verdovende middelen op 240 gecontroleerde personen – suggereert dat honderden (meestal onschuldige) jongeren zijn onderworpen aan een ingrijpende controle voor een uiterst magere opbrengst. 

De leerlingen hebben dit als zeer aangrijpend ervaren; de psychologische impact op sommige van hen zal blijven. Het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind garandeert ieder kind bescherming van privacy en waardigheid (IVRK, 1989, art. 16) en vereist dat bij alle maatregelen het belang van het kind vooropstaat (IVRK, 1989, art. 3). De Nationale Commissie voor de Rechten van het Kind heeft erop gewezen dat politiecontroles gericht op jongeren zonder duidelijk vermoeden hun rechten kunnen schenden en als vernederend worden ervaren (Nationale Commissie voor de Rechten van het Kind, 2021).  Dat de directie communiceerde dat de leerlingbegeleiding klaarstaat om ondersteuning te bieden aan wie onder de indruk was van de gebeurtenissen, onderstreept de potentieel schadelijke impact van een dergelijke actie. Achteraan deze brief vind je een greep uit de getuigenissen van de leerlingen die het gevoel van vernedering en machteloosheid dat hen bij de controle te beurt viel onder woorden brengt. Bovendien kan een dergelijke actie het vertrouwen in de politie aantasten en kunnen de jongeren een gevoel van onrechtvaardigheid en wantrouwen ontwikkelen jegens de autoriteiten. Op lange termijn dreigt dit de relatie tussen jeugd en politie te verzwakken, hetgeen contraproductief is voor samenwerking.

Een getuigenis van binnenuit nr.1

We moesten wachten in een rij nadat we de schoolpoort uitkwamen. Sommigen werden doorgelaten, anderen moesten blijven staan achter dranghekken. Arrogante agenten leidden ons naar het oude stationsgebouw. In het gebouw stond opnieuw een rij en daarna het controlepunt. Alle ‘muren’ in het gebouw waren gemaakt van hekken.

We moesten onze ID-kaart afgeven en onze jas uittrekken. Vervolgens werden we per drie à vier personen naar een kotje gebracht om gefouilleerd te worden. Onze zakken moesten we leegmaken en we werden grondig gecontroleerd. De agenten knepen aan onze broek, voelden goed in de zakken en kwamen zeer dicht bij de geslachtsorganen. Er gingen zelfs geruchten rond over ongepaste aanrakingen.

Onze zakken en handtassen moesten we afzetten; die werden gecontroleerd door een hond, terwijl wij zelf gefouilleerd werden. Na het fouilleren vroeg een agent wat er in mijn portemonnee zat. Ik zei: “Pas, bankkaart, enzovoort.” Hij vroeg of ik iets illegaals bij me had, en ik antwoordde: “Nee.” Hierop vroeg hij, op een arrogante toon: “Ben je zeker?” en keek me daarbij zeer boos aan. Ik voelde me hier absoluut niet op mijn gemak bij.

Daarna moesten we wachten tot we onze ID terugkregen van een paar agenten die aan een bureautje zaten. Wat ze met onze ID hebben gedaan? Geen idee.

Ik schat dat er ongeveer twintig agenten aanwezig waren. Er was zelfs een agent die een wapen bij zich had dat leek op een UMP 45. We werden behandeld alsof we niets meer waren dan nummers, een routineklus die ze zonder enige interesse afhandelden. Er werd veel druk op ons gelegd, en ik zag velen gestrest. Ze hebben ook iemand gecontroleerd die ze van het station hebben gehaald. Deze jongen was een allochtoon. Het hele proces van wachten en controleren duurde ongeveer een uur.

Heel dit proces voor hoogstwaarschijnlijk geen enkele vangst, maar wel veel jongeren die nu weinig tot geen vertrouwen meer hebben in de politie. Al deze agenten met wapens voor jongens en meisjes van 15 tot 18 jaar. Of de controle legaal was, dat weet ik niet. Maar goed was het zeker niet.

Getuigenis 2

Een andere getuige geeft aan met angst naar school te komen omdat ze bang is dat er in de nabije toekomst nog een dergelijke actie zal worden uitgevoerd. Deze persoon werd zo zwaar geïntimideerd dat er nachtmerries en angst voor de politie uit volgen.

Getuigenis 3

Er komen ook getuigenissen binnen van mensen die ervan verdacht werden drugs in hun kapsel te hebben verborgen. De politie controleerde deze dan ook door aan de haren van de jongeren te trekken.

Getuigenis 4

Daarnaast zijn er ook verschillende getuigenissen over verbaal agressief gedrag. Kinderen die onder de indruk waren omdat broers, zussen of vrienden van hen gescheiden werden en probeerden mee te stappen langs de dranghekken werden bedreigd met de woorden dat indien ze het niet ‘afbolden’ over de dranghekken zouden gesleurd worden en ook gecontroleerd zouden worden.

Ondertekend door

Beké Ruben, Biesemans Valerie, Callebaut Marga, Ceulemans Heidi, Cornette Mariska, Croes Franky, Croteux Cécile, Decock Inge, De Deyn Christof, De Doncker Anne, Delbeque Ann, Deschampelaere Nathalie, Lageder Zita, Mertens Mattias, Prové Aricia, Servranckx Larissa, Van Den Eynde Raf, Van Hee Elien