Een kerkenbeleidsplan legt de toekomstvisie vast van elke parochiekerk binnen de gemeente en dat zijn er op heden voor Zwalm nog 2: St.-Mattheüskerk in Munkzwalm en de Alle Heiligenkerk in Nederzwalm. In deze kerken hebben momenteel nog erediensten plaats.
Schepen Guido De Temmerman: ” 3- Voor de opmaak werd een stuurgroep opgericht samengesteld door vertegenwoordigers van kerkelijke zijde en van burgerlijke zijde. Deze stuurgroep kwam samen op 27 januari en 3 april 2025 en het ontwerp werd op 8 mei voorgelegd ter advies aan de gemeentelijke cultuurraad.
Het kerkenbeleidsplan moet klaar zijn voor het indienen van de meerjarenplannen van de kerkfabrieken. De MJP van de kerkfabrieken moeten ingediend worden 6 maanden na de installatie van de GR. Concreet betekent dit tegen 1 juni 2025 voor onze gemeente.
Het pastoraal uitgangspunt in 2016 was het opheffen en samenvoegen van alle Zwalmse parochies bij de parochie Alle Heiligen Nederzwalm-Hermelgem per 1 januari 2020.
Het eredienstendecreet legt heel wat criteria op en bevat volgende gegevens:
1. Een beschrijving van de betrokken kerken met hun cultuurhistorische waarde, hun beschermingsstatuut en hun bouwfysische toestand
2. De situering van elke kerk in zijn ruimtelijke omgeving
3. Een beschrijving van het actuele gebruik en functie van de betrokken kerken:
– Kerk van Nederzwalm is de hoofdkerk voor de eredienst. Wekelijks vindt een eucharistieviering plaats op zaterdag om 18u.00. Nederzwalm heeft ook zijn 1 novemberviering. Ook rond Pasen (Goede Vrijdag) wordt er een Kruiswegrondgang georganiseerd zowel in Nederzwalm als in Munkzwalm
– De kerk van Nederzwalm wordt occasioneel voor concerten verhuurd aan lokale verenigingen, de frequentie is eerder uitzonderlijk.
– De kerk van Munkzwalm fungeert als back-up en wordt gebruikt voor begrafenissen en aparte vieringen zoals o.a. Aswoensdag.
– De kerk in Munkzwalm is aangesloten bij het netwerk Open Kerken en wordt occasioneel gebruikt voor andere activiteiten: zo o.m. organiseert de Zwalmfanfare jaarlijks zijn nieuwjaarsconcert, de gemeente de 21-juliviering, de herdenking van Wapenstilstand op 11 november en de jaarlijks tentoonstelling van lokale kunstenaars, Zwalmcollecie(f) tijdens het Pinsterweekend.
4. Een onderbouwde visie op het toekomstige gebruik en de toekomstige functie van de betrokken kerken:
– Het uitgangspunt van het geactualiseerde pastoraal plan in de kerk van Munkzwalm te behouden als eredienstkerk voor Zwalm en Horebeke. In deze kerk kunnen eucharistievieringen, gebedsdiensten, dopen, huwelijken en uitvaarten plaatsvinden; De kerk van Nederzwalm blijft voorlopig ook een eredienstkerk. De aangestelde priester voor de wekelijkse eucharistievieringen op zaterdag stopt op 1 maart 2026. Binnen deze legislatuur zal de kerk in Nederzwalm onttrokken worden aan de eredienst (door het gebrek aan voorgangers), de timing voor overname van de kerk is door de gemeente is voorzien in 2028.
– De kerkfabriek wil de kerk van Munkzwalm uitbouwen tot een moderne multifunctionele ruimte waar naast de liturgie ook andere activiteiten kunnen plaatsvinden.
– De kerk van Nederzwalm zal na onttrekking aan de eredienst in gemeentelijk beheer komen. Het lokaal bestuur wil deze kerk herbestemmen tot een locatie voor vzw Heemkundekring aangevuld met een permanente tentoonstellingsruimte voor enkele topstukken uit de collecties roerende goederen van de verschillende Zwalmse kerken (momenteel zijn alle objecten die niet in de kerken blijven naar de kerk van Paulatem overgebracht (waar een voorlopig depot ‘transit’ werd ingericht). De realisatie van deze herbestemming kan wellicht vanaf 2028 aangevat worden.
– Na verschillende overlegmomenten besloten de kerkfabriek een het lokaal bestuur een notariële dadingsactie op te stellen waarbij de kerkfabriek het eigendomsrecht van verschillende kerken erkend worden als behorend tot het patrimonium van de gemeente Zwalm (goedgekeurd door de gemeenteraad op 12/09 2024 en door de kerkfabriek op 16/09 2024.
Alle betrokken partijen engageren zich om naar aanleiding van het recente jaarlijkse overleg (27/01 en 03/04 2025) tussen de kerkfabriek en de gemeente na te gaan of het plan nog actueel is en of wijzigingen noodzakelijk zijn. Indien wijzigingen nodig zijn, worden ze opgenomen in een addendum aan dit KBP na goedkeuring door de bisschop en door de GR. Dit principe is toe te passen bij de start van elke nieuwe legislatuur.
Enkel met een actueel KBP kan je beroep doen op subsidies voor niet-beschermde kerken van het Agentschap Binnenlands Bestuur en voor beschermde kerken op het agentschap Onroerend Erfgoed.”
