De kapel van “den Baron” in de Heinestraat te Opbrakel – Inwijding op 12 juli 2025
Vandaag werd de kapel van “den Baron” ingewijd langs de Heinestraat door diaken Bart De Wael.
De kapel werd vermoedelijk gebouwd in het midden van de 19de eeuw. Er hing vroeger een waardevol kruisbeeld, volkse kunst, in. Het was een in hout gesneden Christusbeeld dat sterk geleek op het originele Livineskruis. Het hoofd van Christus stond rechtop en alleen de voeten waren over elkaar geslagen, niet de benen. Het kruisbeeld is thans niet meer aanwezig, het zou ooit door een buur weggenomen zijn.
Ludwig De Temmerman: ” De oorspronkelijke kapel stamde volgens het kadaster uit de periode 1875-1899 maar vermoedelijk is ze ouder. Toen stond ze op de grond van Charles Louis Van Maldergem. Hij erfde de kapel van zijn oom. Tot voor enkele jaren was ze nog eigendom van de familie Van Maldergem. Op de weide achter de kapel stond een hoeve waar de kapel bij hoorde. De hoeve was bereikbaar via een losweg naast de kapel. Daar was ook een café “In den Baron”. De kapel werd hersteld en gecementeerd in 1938, het jaartal stond in de puntgevel.
Op het einde van de 20ste eeuw geraakte de kapel totaal verwaarloosd en bij wegenwerken was de voorgevel losgekomen. Hij dreigde wel niet onmiddellijk te vallen maar op langere termijn was het wel een probleem.
De aanzet voor de restauratie werd gegeven door schepen Marleen Gyselinck maar ook de overbuurvrouw van de kapel, Hilde Raes, was al lang vragende partij om de kapel te restaureren.
Op 21 december 2021 brachten de architecten Marc Carlier en Jochen Ketels een bezoek aan de kapel en maakten een verslag over aan de Werkgroep Open Monumenten van de Culturele Raad Brakel die instaat voor de restauratie.
De kapel was een ruïne, overwoekerd door onkruid en bramen. Op verschillende plaatsen in het dak ontbraken leien. De voorgevel van de kapel was niet meer stabiel en stond los van de zijmuren. Op verschillende plaatsen, zowel aan de binnen- als aan de buitenmuren, was de bepleistering losgekomen. Het bakstenen metselwerk van het altaar moest volledig worden afgebroken. De losliggende cementen vloertegels waren niet meer herbruikbaar. Het ijzeren hek was verroest en in de kapel waren geen heiligenbeelden meer aanwezig en evenmin een kruisbeeld. De twee architecten die allebei ervaring hadden met de restauratie van erfgoed, deelden niet dezelfde mening. De ene wou de voorgevel afbreken en heropbouwen en de andere zag het meer pragmatisch en stelde voor om de voorgevel te fixeren met een ringbalk. Na veel discussie werd uiteindelijk voor de tweede optie gekozen, maar dan was het jaar al te ver gevorderd om nog te kunnen starten.”
Opgestart op 26 maart 2023
Ludwig De Temmerman: “De restauratie werd opgestart op 26 maart 2023. De rode draad die er doorheen loopt zijn de vrijwilligers van de Werkgroep: Frans Roman en Jean-Pierre Hoebeke. Zij hebben met volle inzet de restauratie begeleid en ze hebben ook alles gedaan wat niet door stielmannen moest gedaan worden. Hierbij willen we ook benadrukken dat Frans en Jean-Pierre steeds advies vragen aan architect Marc Carlier alvorens ze werken uitvoeren, om zeker te zijn dat het correct is wat ze willen doen.
Het begon met de opkuis van de wildgroei van onkruid en bramen in en rond de kapel. Het ijzeren hek werd voor hersteld, gemetalliseerd en geschilderd.
Het dak werd verwijderd met recuperatie van de oude natuurleien. Aannemer Paul Saeytijdt voerde de werken uit, maakte ook een ringbalk in beton waardoor de voorgevel werd gefixeerd en hij zorgde voor een nieuwe dakconstructie en een voorlopige afdekking.
De nieuwe dakbedekking (gedeeltelijk met gerecupereerde leien en nieuwe leien) werd uitgevoerd door Gunter Van Elsué. De nieuwe leien werden geschonken door Wilfried Menschaert.
Dan was er heel wat vrijwilligerswerk voor het verwijderen van losgekomen bepleistering aan binnen- en buitenmuren, afbreken bakstenen metselwerk van het altaar, uitbreken van de cementen vloertegels en het uitbreken resten van trappen. Zag de kapel er nog redelijk solied uit, dan was dat maar schijn. Op sommige plaatsen kon men de hand doorheen de muur steken. Het puin werd afgevoerd door de gemeentediensten.
Zoals dat destijds de gewoonte was waren er geen funderingen. Om dat te verhelpen werd er een gewapend betonvloer gegoten die verankerd is in de buitenmuren.
De nieuwe vloer werd gelegd door Paul Saeytijdt, en dit met recuperatietegels uit de woning van gewezen gemeentesecretaris Abert D’Haeyer.
De werken waren beëindigd op het einde van 2024. De restauratie werd gecoördineerd door de Werkgroep Open Monumenten van de Culturele Raad en gefinancierd door het Fonds voor de Bescherming van het Brakels Cultureel Erfgoed (FBBCE). In totaal beliepen de onkosten 7003 euro. Het FBBCE bestaat al 30 jaar en wordt gefinancierd door de gemeente via de Culturele Raad met een jaarlijkse dotatie. Al dertig jaar geeft de Geschied- en Heemkundige Kring Triverius ook een jaarlijkse, eerder bescheiden, bijdrage.”
Vervolgens was er een fotomoment en werd er een receptie aangeboden!
