Luc Kielemoes (°1963) is een gepassioneerd onderzoeker die je meeneemt op een meeslepende ontdekkingstocht door de geschiedenis van Bottelare in het Land van Rode, van de vroegste sporen tot aan het begin van de twintigste eeuw. Waarom werd Bottelare in 1801 voorgesteld als centrum voor een fusiegemeente met vijf omliggende dorpen? Wat bewoog een gemeenschap van amper 230 zielen om in de 17de eeuw een monumentale kerk te bouwen?
Met zijn boek wil Luc zowel nieuwe inwoners als geboren en getogen Bottelarenaren boeien, maar ook de bewoners van de naburige oud-gemeenten, die eveneens uitgebreid aan bod komen. Bottelare was immers geen eiland. “Bottelare was geen doorsnee dorp. Wist je dat Bottelare in het eerste fusieplan van 1801 werd voorgesteld als naam van een fusiegemeente? Dit boek behandelt de geschiedenis van Bottelare tot het begin van de 20ste eeuw, met zijn inwonende kasteelheren, vrederechters, notarissen, dokters, gerechtsdeurwaarders, ‘chirurgijnen’ en honderden andere inwoners. Met zijn eigen postkantoor, een kantoor van directe belastingen, de postronde Bottelaere, jaar- en paardenmarkten en zoveel meer. Bottelare gaf zelfs zijn naam aan het vijfde onderwijsdistrict, dat maar liefst 23 gemeenten telde. Dit alles vormt het eerste mirakel van Bottelare”, vertelt Luc.
Bottelare is Landbouwgemeente ten zuidoosten van Gent met 1.756 inwoners (1981) en in oppervlakte (296 ha) de kleinste deelgemeente van Merelbeke. Gelegen in het overgangsgebied van de Vlaamse Zandstreek naar de Zandleemstreek. Een overwegend open kouterlandschap met wet weiden en bossen op de beperkte vochtige plaatsen, zoals het Gentbos in het noorden van de gemeente dat zich verder uitstrekt op Merelbeke. Bij de zuidoostelijke grens met Moortsele, grosso modo gevormd door de vallei van de Molenbeek, lagen de zogenaamde “Bottelaarse vijvers” die vroeger hoorden bij het domein van “Kasteel Ter Burcht”
Het belangrijkste leen, afhangend van het Land van Rode, was de heerlijkheid “Ter Burcht” die zelf nog 19 achterlenen bezat in de omgevende parochies. De Gentse Sint-Pietersabdij inde de meeste tienden in de parochie en bezat ook het patronaat over de parochiekerk die aanvankelijk aan Sint-Martinus was toegewijd. Met behulp van giften van het groeiend aantal bedevaartgangers naar de Sint-Annakapel te Bottelare werd in de 18de eeuw een grote nieuwe parochiekerk opgericht die tevens als bedevaartskerk zou fungeren en de naam Sint-Annakerk ontving. Aan de kloosterlingen van het in 1667 gestichte karmelietenklooster in de grenshoek met Moortsele en Munte, werd opgedragen hulp te verlenen bij de parochiale diensten, dit vooral ten bate van de populaire Sint-Annaverering in de parochie. Dit boek behandelt de geschiedenis van Bottelare tot het begin van de 20ste eeuw: met zijn inwonende kasteelheren, vrederechters, notarissen, dokters, gerechtsdeurwaarders, ‘chirurgijnen’ en honderden andere inwoners; met zijn eigen postkantoor, een kantoor van directe belastingen, de postronde ‘Bottelaere’, jaar- en paardenmarkten en zoveel meer. Bottelare gaf zelfs zijn naam aan het vijfde onderwijsdistrict, dat maar liefst 23 gemeenten telde. Dit alles vormt het eerste mirakel van Bottelare.
Het tweede mirakel van Bottelare
Het tweede mirakel van Bottelare draait rond het miraculeuze beeld van Sint-Anna, dat eeuwenlang, en al veel langer dan tot nu toe werd aangenomen, duizenden mensen naar Bottelare bracht. “De groten van het Vlaamse land lieten hun naam maar al te graag optekenen in het gildenboek van de Aartsbroederschap Jezus, Maria, Anna. De vele wonderbaarlijke genezingen zijn hier niet vreemd aan. In 1663 werd in het kleine Bottelare, met amper 200 inwoners, dan ook een buitenproportioneel grote kerk gebouwd met een imposant interieur en niet minder dan acht biechtstoelen. De unieke koepelvormige toren werd pas in 1876 opgetrokken en is dit jaar exact 150 jaar oud. In datzelfde jaar is het bovendien 400 jaar geleden dat de Aartsbroederschap van Sint-Anna, de Sint-Annagilde, werd gesticht door aartsbisschop Jacobus Boonen. Doorheen de eeuwen leidden diverse bisschoppen bedevaarten in Bottelare en kwamen talloze parochies hier jarenlang op bedevaart. Deerlijk komt nog steeds en zal in 2033 het 300-jarig jubileum vieren van zijn jaarlijkse bedevaart naar Moeder Anna van Bottelare.”
Guido Gezelle en een link met Arsène Goedertier ( zit Het Lam Gods in Bottelare?)
En dan is er nog de onverwachte band tussen Bottelare en Guido Gezelle, én met Arsène Goedertier, de centrale figuur in het onopgeloste mysterie van ‘Het Lam Gods’. Zijn familie wortelde generaties lang in Bottelare, en ook Arsène zelf liet zijn muziek weerklinken op het Bottelaars orgel.
Die verbondenheid bereikt een opmerkelijk kruispunt op één en dezelfde dag: 20 oktober 1824. Op die datum vinden twee huwelijken plaats in Bottelare die de kosterfamilies Goedertier, Van Haute en Coupé op bijzondere wijze met elkaar verweven.
Op 20 oktober 1824 huwt Ludovicus Goedertier (1798–1859), grootvader van Arsène, met Rosalia Van Haute uit Bottelare, de laatste telg van de kosterfamilie Van Haute die van generatie op generatie het kosterschap invulde.Op net dezelfde dag hertrouwt ook Petrus Franciscus Coupé, koster van Bottelare die. weduwnaar was van Angela Van Haute (zus van Rosalia Van Haute), met Rosalia Goedertier (1794–1876), zus van Arsènes grootvader.
Dat beide huwelijken op exact dezelfde dag plaatsvinden, maakt van 20 oktober 1824 een sleutelmoment waarop familiale, kerkelijke en muzikale lijnen samenkomen en Bottelare zich blijvend verankert in de geschiedenis van de familie Goedertier.
De traditie binnen de Bottelaarse familie Coupé is formeel: kleinzoon van Ludovicus Goedertier, Arsène Goedertier is in de Sint-Annakerk van Bottelare komen orgel spelen toen kleindochter van Petrus Franciscus Coupé , Anna Coupé, de taak had opgenomen. Met andere woorden, Arsène Goedertier kende het hier goed.
650 illustraties
Achteraan in het boek, dat meer dan 650 kaartjes, foto’s en plannetjes telt, vind je nog een uitgebreid familienamenregister en een plaatsnamenregister, die bijzonder waardevol zijn voor wie aan stamboom- of lokaal historisch onderzoek doet. Door de rijk geïllustreerde 528 bladzijden op A4-formaat is ‘Het Mirakel van Bottelare’ niet alleen een lees-, maar ook een kijkboek. “Oude kaarten, archiefstukken en boeiende teksten nemen je mee naar een wereld vol grote en kleine geschiedenissen, van kleine en grote mensen die samen het verleden van Bottelare vormgaven. Je bladert, kijkt en leest en wordt zo als het ware meegezogen in het verleden”, besluit de auteur.
- Historisch overzicht: Het boek schetst een gedetailleerd beeld van de ontwikkeling van Bottelare, dat volgens de auteur allesbehalve een “doorsnee dorp” was.
- Verhalen en tradities: Kielemoes duikt in de lokale geschiedenis, waaronder de ‘mirakels’ en volksverhalen die in het dorp leefden.
- Het ‘mirakel’: De titel verwijst ten eerste naar het feit dat Bottelare een centrumgemeente was met een maatschappelijk zwaar soortelijk gewicht en ten tweede naar de lokale religieuze devotie en mirakelverhalen die in de geschiedenis van de parochie Sint-Anna Bottelare een rol speelden .
- Maatschappelijke context: Het werk belicht de geschiedenis van Bottelare vanaf de zeeschelpen in de kerkmuur tot ongeveer 1900; maar ook de geschiedenis van de toenmalige buurgemeenten komt ruimschoots aan bod.