Geraardsbergen. De nieuwe Vlaamse besparingsronde dreigt de financiële ruimte van Geraardsbergen te verkleinen. De stad moet rekening houden met minder inkomsten dan eerder verwacht, terwijl inwoners hogere kosten voor huishoudhulp en de aankoop van een woning tegemoetgaan. Volgens heel voorlopige berekeningen zou Geraardsbergen tussen 2027 en 2031 ongeveer 3,24 miljoen euro minder uit het Gemeentefonds ontvangen. De al doorgevoerde ingrepen bij De Lijn en De Helix dateren van vóór dit nieuwe begrotingsakkoord.
De Vlaamse regering wil de middelen uit het Gemeentefonds minder snel laten groeien dan eerder vastgelegd. Volgens de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) verliezen de lokale besturen daardoor samen ongeveer één miljard euro aan verwachte inkomsten over de bestuursperiode tot 2031. Dat komt neer op ongeveer vier procent minder dan oorspronkelijk voorzien.
“Een besparing van deze omvang raakt dus rechtstreeks aan hun werking en dienstverlening”, waarschuwt de VVSG. De vereniging vreest dat gemeenten investeringen moeten uitstellen, hun dienstverlening aanpassen of bijkomende financiële inspanningen vragen aan inwoners en bedrijven.
Minder ruimte in de stadskas
Voor Geraardsbergen staat een belangrijke inkomstenbron onder druk. De officiële voorschotten uit de hoofddotatie van het Gemeentefonds bedragen in 2026 voor stad en OCMW samen ongeveer 11,2 miljoen euro. Dat bedrag toont de omvang van de financiering.
Volgens heel voorlopige berekeningen zou Geraardsbergen tussen 2027 en 2031 ongeveer 3,24 miljoen euro minder uit het Gemeentefonds ontvangen dan in het oorspronkelijke meerjarenplan geraamd. Een indicatieve berekening op basis van de gepubliceerde groeivoeten wijst op ongeveer 292.000 euro minder in 2027, 568.000 euro in 2028, 767.000 euro in 2029, 794.000 euro in 2030 en 822.000 euro in 2031. Deze bedragen zijn nog niet door het stadsbestuur of het Agentschap Binnenlands Bestuur bevestigd.
De inkomsten blijven volgens dat scenario stijgen, maar trager dan voorzien. Hoewel de jaarlijkse groei vanaf 2030 opnieuw 3,5 procent zou bedragen, blijft het verschil doorwerken: die groei wordt dan berekend op een lager bedrag.
Het Geraardsbergse meerjarenplan werd op 16 december 2025 goedgekeurd. De nieuwe Vlaamse ingreep kwam dus nadat de stad haar beleid en financiële planning voor 2026–2031 had vastgelegd. Een bevestigde berekening van het plaatselijke inkomstenverlies ontbreekt voorlopig. Evenmin staat vast welke investeringen of diensten het stadsbestuur eventueel zal bijsturen.
Ook bij het OCMW dreigt bijkomende druk. De VVSG waarschuwt dat de Vlaamse premie voor activering voor OCMW’s mogelijk verdwijnt. Daardoor dreigt een financieringsbron voor hun activeringsbeleid weg te vallen. Wat dit concreet voor Geraardsbergen zou betekenen, is nog niet bevestigd. Tegelijk kan de beperking van de werkloosheidsuitkeringen meer mensen naar het OCMW leiden. Die laatste hervorming is een federale maatregel.
Hogere kosten voor gezinnen en bedrijven
Ook rechtstreeks in de gezinsbudgetten worden de nieuwe plannen voelbaar. Volgens de berichtgeving van Belga over het begrotingsakkoord stijgt de prijs van de eerste 175 dienstencheques van 10 naar 12 euro. Vanaf de 176ste cheque wordt dat 13 euro. Wie honderd cheques gebruikt, betaalt door de verhoging van het basistarief alleen al 200 euro meer.
Voor de aankoop van een enige en eigen woning voorziet het akkoord een verhoging van de registratierechten van twee naar drie procent. Bij een aankoopprijs van 300.000 euro betekent dat rekenkundig 3.000 euro extra, zonder eventuele verminderingen mee te rekenen.
Daarnaast wordt ingegrepen in het Groeipakket. De leeftijdsgrens voor studerende kinderen zou van 25 naar 23 jaar gaan en het startbedrag zou alleen nog voor het eerste kind worden toegekend. Voor ondernemingen voorziet het akkoord onder meer de afschaffing van de kmo-portefeuille, waarmee bedrijven steun krijgen voor opleidingen. De precieze ingangsdata en overgangsregelingen moeten uit de verdere uitwerking blijken.
Eerdere besparingen blijven voelbaar
De nieuwe maatregelen komen boven op beslissingen uit eerdere begrotingsrondes. Zo verdwijnt vanaf 2027 de Eliacompensatie, een vergoeding voor vroegere inkomsten uit de elektriciteitssector. Die afbouw werd al in 2023 afgesproken. Voor Geraardsbergen resteert in 2026 nog 145.146,77 euro. Vanaf volgend jaar valt ook dat bedrag weg. Het gaat dus om een eerder beslist inkomstenverlies. Maar het verdwijnen van de Eliacompensatie zit reeds in het meerjarenplan van Geraardsbergen verwerkt.
Ook de besparingen bij De Lijn en De Helix behoren uitdrukkelijk tot een eerdere besparingsronde. Ze zijn geen gevolg van het begrotingsakkoord van eind september 2026.
Bij De Lijn gingen vanaf 1 juli 2026 verschillende aanpassingen in. Op lijnen 30, 307 en 308 werden ritten geschrapt. Lijnen 307 en 131 rijden niet meer op schoolvakantiedagen. Op lijn 131 daalde ook het aantal ritten, terwijl de marktritten behouden bleven. Lijn 713 verloor de extra ritten voor de markt in Geraardsbergen en lijn 395 die voor de markt in Brakel. Voor inwoners die op de bus aangewezen zijn, verkleint daardoor het aanbod.
In Grimminge stopte op 1 juli 2026 de eigen educatieve en publiekswerking van De Helix. Het gebouw werd overgedragen aan het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek. De publiekstuin blijft toegankelijk en lokale verenigingen kunnen gedeeltelijk gebruik blijven maken van de faciliteiten.
De eerdere Vlaamse besparingen maakten op 1 juli 2026 een einde aan de eigen educatieve en publiekswerking van De Helix in Grimminge. Een deel van het aanbod krijgt wel een vervolg op provinciaal domein De Gavers. Vanaf het voorjaar van 2027 zouden scholen en groepen daar opnieuw educatieve programma’s kunnen volgen. Deze reorganisatie dateert van vóór de nieuwe besparingsronde van eind september.
Julien Borremans