Ik las in De Standaard een artikel over het Adornesdomein in Brugge waar ik nog nooit iets van had gehoord. Vreemd, maar wellicht te wijten aan de afstand tot het museum. Niet ver hoor, maar de toerist in mij zoekt het liever dichtbij, terwijl ik tegelijk zo graag buiten de gebaande paden en ver buiten de massa flaneer.
En toch, toen ik er laatst verzeild raakte, bleek het wandelen ernaartoe al een verademing. Rust en verpozing op een boogscheut van de Grote Markt; ik had het niet meteen verwacht. Maar kijk, ik vond het best fijn. Het museum in de gerestaureerde godshuizen is ondertussen prachtig vernieuwd en brengt het onwaarschijnlijke levensverhaal van middeleeuws handelaar en diplomaat Anselm Adornes op een heel intieme manier tot leven.
Wie door de Vlaamse Ardennen struint, weet hoe zalig de stilte kan zijn. Welnu, je vindt die rust zowaar ook in hartje Brugge, als je maar durft af te slaan. Ik zou zeggen: bezoek het eens, snuif de eeuwenoude geschiedenis op en laat de grote toeristische stromen gerust aan je voorbijgaan.
In Brugge is in de gerestaureerde godshuizen van het Adornesdomein een vernieuwd museum geopend. Het brengt de fascinerende middeleeuwse geschiedenis tot leven van de handelaar, diplomaat en ridder Anselm Adornes, wiens nazaten het domein zeshonderd jaar later nog steeds beheren.
Zes eeuwen familiegeschiedenis
Het logo van het Adornesdomein draagt niet voor niets de datum ‘Since 1429’. Gezien de ingewijdde Jeruzalemkapel bijna zes eeuwen geleden de spil vormt van het domein, is het uniek te noemen dat het al die tijd binnen dezelfde familie is gebleven . Vandaag is het de 17e generatie – de adellijke familie de Limburg Stirum – die het beheer voert onder het motto: “Delen om levend te maken, levend maken om te bewaren.”
In de vernieuwde museumopstelling in de zes voormalige godshuizen vormt een hedendaags wandtapijt van ontwerper Isabelle Dubois de indrukwekkende stamboom van de familie. Een knipoog naar het verleden, aangezien stamvader Anselm destijds een vooraanstaand textielondernemer was.
Het kleurrijke en avontuurlijke leven van Anselm Adornes
Anselm Adornes (1424–1483), een Bruggeling van Italiaanse (Genuese) afkomst, leidde een uitzonderlijk en kosmopolitisch leven. Hij was niet alleen handelaar in textiel en vertrouweling van het Bourgondische hof, maar ook ridder, diplomaat en pelgrim. Zijn internationale handel en reizen – waaronder een monumentale bedevaart naar Jeruzalem en het Midden-Oosten in 1470 – illustreren de economische hoogtijdagen van Brugge in de vijftiende eeuw.
In het museum wordt die economische basis tastbaar gemaakt met getoonde materialen als meekrap en aluin, de onmisbare kleurstof en het bindmiddel voor de lakenververij. Adornes bewoog zich in de allerhoogste kringen, wat bleek uit zijn testament waarin hij onder meer schilderijtjes van Jan van Eyck naliet aan zijn dochters . Zijn avontuurlijke en open blik op de wereld blijkt ook uit zijn befaamde reisverslagen, waarin hij de betrekkelijkheid van het eigene fileert met de woorden: “Sommigen zijn zo dom om te denken dat hun eigen vaderland het enige is.”
Unieke kunstschatten en relieken voor het eerst getoond
De voorbije jaren onderging het domein een grondige, stap-voor-stap restauratie, mede dankzij een Vlaamse investering van ruim 650.000 euro. Zo werden eerder al de indrukwekkende graftombe van Anselm en zijn echtgenote Margaretha van der Banck in de Jeruzalemkapel en de unieke, met muurschilderingen versierde eenpersoonsbidkapel aangepakt.
Hoewel Anselm in 1483 na een politieke moord in Schotland werd begraven, rust zijn hart al eeuwenlang in de Jeruzalemkapel naast zijn vrouw. Dankzij de restauratie en beveiliging van de historische godshuizen – waar tot de jaren vijftig alleenstaande, vrome vrouwen woonden – kan de familie nu een reeks topstukken tonen die nooit eerder aan het publiek werden getoond:
- Kostbare munten en vrijgeleiden (onder meer van hertog Karel de Stoute) die getuigen van zijn reizen.
- Een fijn gesculpteerde zilveren reliekhouder van de Verrijzenis van Christus, verrijkt met relieken uit het Heilig Graf.
- Zeldzame veertiende- en vijftiende-eeuwse sculpturen, waaronder een Mariahoofd, een Christus met doornenkroon en een rijke collectie kerkelijk zilver.
Een intiem en levend erfgoed
Volgens gravin Véronique de Limburg Stirum is het de bedoeling dat de tentoonstelling aanvoelt als een intiem verhaal dat je met vrienden deelt. Niet enkel als een historisch eerbetoon aan een verre voorvader, maar als een levende spirituele en materiële erfenis.
Het vernieuwde museum op het Adornesdomein (gelegen aan de Peperstraat 3 in Brugge en geopend van maandag tot en met zaterdag) brengt zo de middeleeuwse grandeur van Brugge en het persoonlijke verhaal van een opmerkelijke wereldreiziger prachtig samen.