Op kerstavond, woensdag 24 december, verlicht Oosterzele rond 17 uur zes oorlogsmonumenten en twaalf oorlogsgraven verspreid over de gemeente. Daarmee sluit lokaal bestuur Oosterzele aan bij Lichtjes op Oorlogsgraven, een internationaal initiatief dat oorlogsslachtoffers herdenkt.
Het project begon in 2015 na het verlichten van graven op de Canadese begraafplaats in Holten, Nederland. Via sociale media kreeg het initiatief snel bekendheid. In het eerste jaar deden 140 locaties mee. Vandaag nemen meer dan 550 plaatsen deel in Nederland, België, Frankrijk en Engeland.
Met deze actie wil de gemeente het lokale oorlogsverleden zichtbaar houden. Na eerdere herdenkingen zoals VE-day, de slag om Gijzenzele-Kwatrecht, Mayors for Peace en Wapenstilstand vormt Lichtjes op Oorlogsgraven een ingetogen moment van bezinning aan het einde van het jaar. In Oosterzele verlichten vrijwilligers de oorlogsgraven en monumenten zonder vaste verlichting met fakkels. Monumenten met verlichting lichten elektrisch op. Het lokaal bestuur krijgt daarbij steun van de heemkundige kringen Windeke in de WereldOorlogen en Het Gijzels Genootschap van de Kerkuil. Het initiatief herdenkt alle slachtoffers van oorlog, zowel burgers als militairen. Ook nabestaanden van oud-strijders of gelijkgestelden mogen een lichtje plaatsen op het graf van hun familielid. Deze graven zijn herkenbaar aan officiële herdenkingsplaatjes.
Schepen van Erfgoed Ruben De Gusseme: “Door deel te nemen aan Lichtjes op Oorlogsgraven willen we ook tijdens de feestdagen even stilstaan bij ons oorlogsverleden. Dat wij onbezonnen kunnen vieren aan een rijkelijk gevulde feestdis hebben wij mede te danken aan hen die hun leven gaven voor onze vrede, vrijheid en welvaart. Met dit intiem en sfeervol initiatief brengen we ook op onze begraafplaatsen een beetje licht in de donkere dagen.” https://lichtjesopoorlogsgraven.jimdofree.com
Het kerstbestand van 1914
in Ploegsteert is een van de meest iconische momenten van verbroedering tijdens de Eerste Wereldoorlog, was een spontane onofficiële wapenstilstand tijdens WOI. Op kerstdag 1914 legden Britse en Duitse soldaten spontaan de wapens neer in de wijk Saint-Yvon. De soldaten ontmoetten elkaar in het niemandsland om geschenken (zoals tabak en voedsel) uit te wisselen, samen kerstliederen te zingen en hun gesneuvelden te begraven. Volgens de overlevering vond er in Ploegsteert een legendarische voetbalwedstrijd plaats tussen de Britten en de Duitsers, die door de Duitsers met 3-2 gewonnen zou zijn. Hoewel sommige historici de exacte details betwisten, blijft het een krachtig symbool van menselijkheid. Het bestand was van korte duur; onder druk van de legerleiding werden de gevechten na Kerstmis hervat en werden toekomstige verbroederingen streng verboden. Het is een beroemd voorbeeld van de Christmas Truce, een fenomeen dat zich op meerdere plaatsen langs het Westfront voordeed, en wordt jaarlijks herdacht met re-enactments en ceremonies in de regio