“Jarenlang werd aan de bewoners van de Dendervallei verteld dat nieuwe stuwen op de Dender noodzakelijk waren om overstromingen te voorkomen of te beperken”, aldus Milieufront Omer Wattez (MOW). Intussen zijn er officiële berekeningen van de Vlaamse overheid beschikbaar. “Die cijfers zijn ontnuchterend: de nieuwe stuwen leveren bijna geen extra bescherming op voor de inwoners van de vallei.”
Dat stelt Milieufront Omer Wattez vast op basis van de officiële modellen van de Vlaamse Waterweg. “Waarom worden tientallen miljoenen euro’s geïnvesteerd in infrastructuur die nauwelijks bijkomende veiligheid biedt?” vraagt de milieuorganisatie zich af.
Bijna geen effect bij grote overstromingen
Bij een extreme overstroming zoals die van november 2010 – een zogenaamde T100-overstroming, die statistisch eens om de honderd jaar voorkomt – is de winst van de nieuwe stuwen volgens MOW minimaal:
“Aan de Sasweg in Geraardsbergen daalt het waterpeil met slechts 30 centimeter. Dat verschil is echter irrelevant, omdat er sinds 2010 al een hogere waterkering is aangelegd en terugslagkleppen op de riolering zijn geplaatst. Die maatregelen bieden een veel betere bescherming voor de Grotestraat, Kattestraat en omliggende wijken.”
“Tussen Schendelbeke en Idegem daalt het waterpeil op een beperkt stuk met slechts 10 centimeter. Elders in Geraardsbergen maken de nieuwe stuwen volgens de berekeningen geen enkel verschil.”
“Op de meeste andere plaatsen in Geraardsbergen maken de nieuwe stuwen volgens de officiële modellen geen enkel verschil. Sommige weilanden en bossen zouden iets minder overstromen, andere juist iets meer. Voor de bewoonde zones is er dus nauwelijks winst”, besluit MOW.
Weinig impact bij kleinere overstromingen
Ook bij een ‘kleinere’ overstroming – zoals die van 2024, die gemiddeld eens om de 10 jaar voorkomt – is het effect beperkt. Hoewel het waterpeil op sommige plaatsen met 20 tot 50 cm daalt, komt het water bij dit type overstroming sowieso niet tot aan de woningen.
“In de dorpskern van Idegem zou het waterpeil door de nieuwe stuwen zelfs 20 cm hoger komen te staan, wat lokaal het risico op wateroverlast kan vergroten”, aldus MOW. Opnieuw blijkt dat nieuwe stuwen voor de echte bewoning weinig tot geen bijkomende veiligheid bieden.
Water verdwijnt niet
Nieuwe stuwen kunnen water niet laten verdwijnen. Ze veranderen ook niets aan de totale hoeveelheid water die vanuit Wallonië naar Vlaanderen stroomt. Bij echte overstromingen worden de stuwen volledig opengezet (platgelegd) om het water zo snel mogelijk af te voeren. Op dat moment hebben ze volgens MOW nauwelijks nog een regulerende rol.
Zelfs peperdure en hoogtechnologische infrastructuur biedt geen absolute garantie. Het hellend vlak van Ronquières in Wallonië, een van de meest geavanceerde systemen ter wereld, kampt regelmatig met defecten waardoor de scheepvaart grote omwegen moet maken. Dit illustreert dat complexe waterbouwkundige werken kwetsbaar blijven.
Onevenredige investering
“De maatschappelijke meerwaarde van de nieuwe stuwen staat volgens de eigen cijfers van de Vlaamse overheid niet in verhouding tot de enorme kostprijs. Een enkele stuw kost minstens 10 miljoen euro, die van Aalst zelfs meerdere tientallen miljoenen.”
Milieufront Omer Wattez stelt dan ook de cruciale vraag: is het verstandig om zo veel middelen te investeren in een project dat nauwelijks extra bescherming biedt aan de bewoners van de Dendervallei?
MOW baseerde haar conclusies op cijfers, grafieken en waterpeilberekeningen van de Vlaamse overheid en De Vlaamse Waterweg.
Julien Borremans