Geraardsbergen. Raadslid Paul Pardon (Team Geraardsbergen) trok tijdens de gemeenteraad aan de alarmbel over bodemerosie. Op meerdere plaatsen in Geraardsbergen komt na hevige regenval modder van erosiegevoelige akkers op hellingen terecht op de openbare weg. Dit zorgt niet alleen voor gevaarlijke verkeerssituaties, maar ook voor extra kosten om wegen, grachten en rioleringen te reinigen.
“Naast de modderlast voor de bewoners verdwijnt er ook massaal vruchtbare landbouwgrond”, benadrukte Pardon. Hij wees erop dat deze problematiek in het heuvelachtige Geraardsbergen niet nieuw is, maar door klimaatverandering (intensere regenbuien en langere droogteperiodes) alleen maar verergert.
Pardon vroeg aan het stadsbestuur naar concrete plannen: “zijn er preventieve of subsidiërende maatregelen, lopende trajecten om modderstromen en erosie tegen te gaan? Hoe werkt de stad samen met landbouwers?” Paul Pardon had het onder meer geschikte grondbewerking, aangepaste teelten en het aanleggen van bufferstroken.
“We hebben een erosiebestrijdingsplan sinds 2009”
Stephan De Prez – schepen van milieu – erkende het probleem volledig. Geraardsbergen beschikt sinds 2009 over een erosiebestrijdingsplan dat gevoelige zones in kaart brengt. Toch worden de uitdagingen groter door klimaatverandering en de evolutie in de landbouw, o.a. omschakeling van grasland naar akkerbouw door stikstofmaatregelen).
De stad werkt samen met de provinciale erosiecoördinator, de provincie Oost-Vlaanderen, het project Top Dender en het Landschapspark Vlaamse Ardennen. Er is een werkgroep wateroverlast en er worden subsidies aangevraagd voor landbouwers. Een concreet voorbeeld is de aankoop van een machine voor niet-kerende grondbewerking die gratis ter beschikking wordt gesteld aan landbouwers in de acht deelgemeenten.
De schepen benadrukte dat erosie een complex probleem is waar veel factoren samenkomen. Lokale overheden kunnen maatregelen niet verplicht opleggen, het blijft een samenwerking met de landbouwsector. Paul Pardon deed dan het voorstel om eventueel een premie aan te bieden die kan gecompenseerd worden door de kosten die bespaard worden op de opruim van de straten en de reiniging van de rioleringen.
Schepen Stephan De Prez wees op enkele positieve voorbeelden op het grondgebied van Geraardsbergen, zoals de erosiedam aan de Kalenberg en de brede grasstrook die beneden de Bosberg werd aangelegd. Bovendien vraagt de schepen zich af of het niet aan de hogere overheid is om maatregelen te treffen. Geraardsbergen bestaat uit 56% landbouwgrond, is heuvelachtig en gevoelig aan erosie.
Realisme en nood aan meer actie
Jonas Hanssens (UP) wees erop dat op Vlaams niveau een erosiewetgeving die meer impact zal hebben. Volgens Hanssens vormt een bufferstrook de maatregel bij uitstek die zal werken.
Een bufferstrook (ook wel grasbuffer of bufferzone genoemd) is een strook niet-bewerkte grond die meestal ingezaaid wordt met gras, kruiden of struiken. Ze wordt vooral aangelegd langs de onderkant van akkers op hellingen, maar ook langs waterlopen, grachten of wegen.
In heuvelachtige gebieden zoals Geraardsbergen zijn bufferstroken bijzonder effectief tegen erosie. Ze vangen het afstromende water en de meegevoerde modder op, waardoor minder grond verloren gaat. De wortels van het gras en de planten stabiliseren de bodem, terwijl de strook het water vertraagt, zodat het beter in de grond kan infiltreren in plaats van snel weg te stromen. “Misschien is het wel een idee om de landbouwers een incentief te geven voor het aanleggen van bufferstroken”, besloot Hanssens. Schepen De Prez gaf toe dat bufferstroken en grasstroken het meest effectief zijn.
Hoewel het stadsbestuur al jaren een erosieplan heeft en samenwerkt met hogere overheden en landbouwers, blijft bodemerosie een hardnekkig probleem in het heuvelachtige Geraardsbergen. Zowel oppositie als bestuur erkennen de urgentie, maar concrete, zichtbare resultaten op het terrein blijven voor veel inwoners uit.
Julien Borremans