Op zaterdag 12 en zondag 13 september 2026 (Open Monumentendag) staat het muzikale erfgoed in Zwalm volop in de schijnwerpers. Zowel de Allerheiligenkerk in Nederzwalm als het pittoreske Sint-Pietersbandenkerkje in Dikkele vormen het decor voor een swingend en verrassend tweedaags orgelevent. Vergeet alles wat je dacht te weten over stoffige kerkorgels: Zwalm maakt zich op voor een weekend vol magie, dans, debat en meeslepende muziek!
Vrienden van de Zwalmse dorpen vzw
Vrienden van de Zwalmse dorpen vzw, een vereniging die onder meer ijvert voor het respectvol omgaan met waardevol onroerend erfgoed, vraagt dit jaar extra aandacht voor het historisch orgelpatrimonium in Zwalm. Daarom organiseert de vzw een gevarieerd tweedaags orgelevent in de kerk van Nederzwalm op zaterdag 12 en zondag 13 september 2026 (Open Monumentendag).
Zoals altijd staat ook verbinding met de lokale bevolking voorop: iedereen krijgt de kans om zelf op het orgel te spelen, en de wekelijkse eucharistieviering wordt voorzien van een bijzondere live orgelbegeleiding.
Waarom opnieuw een orgelevent in Zwalm?
Na een succesvolle fietstocht langs drie kerken in 2024, smaakte het initiatief naar meer. Frans Roest, secretaris van Vrienden van de Zwalmse dorpen vzw, legt uit:
“Mede naar aanleiding van het kerkenherbestemmingsplan van de gemeente Zwalm en de vraag hoe we moeten omgaan met bestaande historische kerkorgels, wilden we extra aandacht vragen voor dit erfgoed. We maakten een uitgebreide studie van het Zwalmse orgelpatrimonium, wat erg gunstig werd onthaald door het lokaal bestuur. Nu focussen we in de kerk van Nederzwalm volop op het unieke Haelvoet-orgel.”
Dankzij de steun van subsidiegever Erfgoed Vlaamse Ardennen (EVA) kon de vzw een vernieuwend programma uitwerken voor Open Monumentendag. Het aanbod is enorm gevarieerd: van een vrije bespeling door liefhebbers tot een expertendebat, een muzikale orgelperformance én live begeleiding tijdens de zondagsmis.
Een historisch pareltje: Waarom is het Pieter Haelvoet-orgel zo uniek?
Mede-organisator Dries Deleenheer raakt niet uitgepraat over het instrument:
“Dit orgel uit 1855 is het enige bewaard gebleven instrument van de lokale orgelmaker Petrus Haelvoet en is beschermd als monument. Werkelijk alle onderdelen zijn met technische perfectie en hoogwaardige materialen vervaardigd. Het instrument kent een uitzonderlijk waardevol klankbeeld, een verbluffend mooie intonatie én is nog volledig in originele staat bewaard gebleven!”
‘Fly me to the sun’: Een orgelperformance zoals je die nooit eerder zag
Wie denkt dat een orgel enkel dient voor traditionele gezangen, heeft het mis. Op zaterdag 12 september van 16.00 uur tot 17.30 uur vindt het absolute hoogtepunt van het weekend plaats: de unieke orgelperformance ‘Fly me to the sun’.
Conceptbedenker Dries Deleenheer:
“Het is geen louter klassiek orgelconcert, we vertellen een compleet verhaal met zang, dans en meeslepend orgelspel. Je wordt ondergedompeld in de betoverende klanken van het Haelvoet-orgel, bespeeld door organist en orgeldocent Frank Heye. Tegelijk geniet je van de wervelende extase van derwishdansen door Karlien Buysse en meeslepende tunes van eeuwenoude én nieuwe hits op het orgel.”
Het verhaal draait om de Italiaanse anarchist Francesco (de latere Franciscus van Assisi), middeleeuwse hippies, een adellijke dame en een zonnelied. Sopraan Morgane la Fay verzorgt de storytelling en zang, ondersteund door indrukwekkend klank- en beeldmateriaal over spiritualiteit en echte vriendschap.
“Een kerkorgel is er niet alleen voor de liturgie,” benadrukt Deleenheer enthousiast. “Het is een fantastisch concertinstrument dat een prachtige interactie kan aangaan met moderne expressievormen. De repetities en soundchecks zijn in volle gang en de chemie tussen de orgelklanken, de zang van Morgane en de dans van Karlien is fantastisch. Bezoekers zullen een kerkorgel nog nooit zo gehoord of gezien hebben!”
Kruip zelf achter de toetsen!
Het event wil het instrument ook letterlijk dicht bij de mensen brengen. Tijdens het weekend krijgen orgel- en pianoliefhebbers, studenten en meester-organisten de kans om zelf het Haelvoet-orgel te bespelen.
“We hopen dat muziekscholen uit de omgeving dit instrument ontdekken en lessen hierop integreren in hun opleiding,” zegt Frans Roest. “Een kerkorgel moet regelmatig bespeeld worden, dus zo slaan we twee vliegen in één klap!”
- Vrije bespeling: Zaterdag 12 september van 09.00 tot 14.00 uur & zondag 13 september van 09.00 tot 19.00 uur.
Debat: Wat is de toekomst van het kerkorgel?
Op zaterdag 12 september om 14.30 uur buigen deskundigen en beleidsmakers zich over een actueel en dringend vraagstuk: hoe gaan we om met ons orgelpatrimonium in tijden van herbestemming en ontkerkelijking?
Onder leiding van een expertrenpanel — waar onder meer Matthijs Verschraegen, burgemeester van Zwalm en bevoegd voor erfgoed, aanschuift — worden thema’s snijdbar gemaakt als restauratie, financiering, herbestemming en de artistieke relevantie van het orgel vandaag.
Orgel in de liturgie & nagenieten in de pastorietuin
Op zaterdag om 18.00 uur wordt de wekelijkse eucharistieviering in Nederzwalm uitzonderlijk opgeluisterd met live orgelmuziek. Organist Sven Vermassen begeleidt het parochiekoor en laat de gelovigen en bezoekers opnieuw genieten van de volle luister van hun eigen kerkinstrument.
Honger of dorst gekregen? Doorlopend kan iedereen het hele weekend terecht in de pastorietuin naast de kerk om na te praten bij een gezellig hapje en drankje.
Sfeervolle extra: Stille film in Dikkele!
Voor wie er maar geen genoeg van kan krijgen, valt er ook in Dikkele wat te beleven! In het kader van Dolle Dikkele Kermis wordt op zaterdagavond om 20.30 uur in het schilderachtige kerkje van Dikkele de iconische stille film ‘City Lights’ van Charlie Chaplin vertoond. Organist Paul De Maeyer verzorgt hierbij een live improvisatie op het orgel als filmbegeleiding. Een niet te missen ervaring!
Praktische informatie & Reservaties
- Wanneer: Zaterdag 12 & zondag 13 september 2026
- Locaties: Allerheiligenkerk Nederzwalm & Sint-Pietersbandenkerkje Dikkele
- Meer info & tickets: Alle details over het programma, inschrijvingen voor de betalende performance en het reserveren van een tijdslot voor de vrije bespeling vind je op vriendenvandezwalmsedorpen.be.
Dit initiatief komt tot stand met de gewaardeerde steun van de gemeente Zwalm en Erfgoed Vlaamse Ardennen-Variant (EVA).
