Geraardsbergen. Kawa Mohamad heeft op het Stationsplein in Geraardsbergen een voedingswinkel geopend. In Qamar Alsham Market verkoopt de 36-jarige ondernemer onder meer vlees, kaas, olijven, olie, kruiden en droge voeding uit verschillende landen. “Geen Arabisch in onze straten. Geraardsbergen is Vlaams”, schreef Johan Sirjacobs op zijn Facebookpagina. Een Arabischtalig opschrift boven de zaak leidde kort na de opening tot een storm van reacties en overweldigend veel negatieve commentaren op sociale media. Mohamad noemt het bord achteraf een vergissing en wil de Arabische tekst vervangen door Nederlandse en Engelse informatie.
Kawa Mohamad is van Koerdische afkomst en komt uit Afrin, een stad in het noorden van Syrië. Hij verliet zijn geboortestreek door de oorlog en de moeilijke positie van de Koerdische bevolking. Zes jaar geleden kwam hij naar België. Sinds ongeveer vijf jaar woont hij in Geraardsbergen, waar ook zijn moeder, drie broers en andere familieleden verblijven. Hij woont samen met zijn partner en heeft twee kinderen. Binnen enkele maanden wil het gezin zijn intrek nemen in de woonruimte boven de winkel, die momenteel wordt gerenoveerd.
Van vrachtwagenchauffeur naar winkelier
Voor hij zijn eigen zaak begon, werkte Mohamad als vrachtwagenchauffeur. De lange werkdagen waren moeilijk te combineren met zijn 
gezinsleven. Daarom besloot hij het roer om te gooien en een eigen winkel te beginnen.
In Qamar Alsham Market verkoopt hij onder meer lams- en rundvlees (halal), gehakt, kazen, olijven, olijfolie, kruiden en andere voedingsmiddelen. Een deel van het assortiment bestaat uit producten die niet overal in Geraardsbergen verkrijgbaar zijn. Ze komen volgens Mohamad uit verschillende landen, waaronder Spanje. Met een softijsmachine wil hij ook gezinnen en kinderen aanspreken.
De winkel is niet uitsluitend gericht op klanten met een Arabische of Koerdische achtergrond, benadrukt hij. Mohamad wil het assortiment verder uitbreiden met producten voor een zo breed mogelijk publiek.
Arabisch bord lokt felle reacties uit
Kort na de opening verscheen een foto van de winkelgevel op de Facebookpagina van Johan Sirjacobs, gemeenteraadslid voor Vlaams Belang. Daarbij werd opgemerkt dat het bord boven de zaak alleen Arabische en Engelse opschriften bevatte. Voor de duidelijkheid: dit is niet tegen de taalwetgeving. De publicatie lokte veel negatieve en volgens Mohamad ook haatdragende reacties uit.
“De mensen die reageerden, kennen mij niet en zijn nooit in de winkel geweest”, zegt hij. “Ze beoordeelden mij alleen op basis van een foto van de buitenkant. Dat vond ik erg.”
Op het bord staan twee Arabische opschriften. قمر الشام ماركت is de Arabische schrijfwijze van Qamar Alsham Market. De naam Qamar Alsham betekent letterlijk “Maan van de Levant”, maar is in de eerste plaats de handelsnaam van de winkel. Het tweede opschrift luidt للحوم والأجبان والمواد الغذائية. Dat betekent: “Voor vlees, kazen en voedingsmiddelen.”
Mohamad koos voor het Arabisch om voorbijgangers duidelijk te maken dat hij ook producten uit de Arabische en ruimere Midden-Oosterse keuken verkoopt. Het was volgens hem nooit de bedoeling om Nederlandstalige klanten uit te sluiten.
“Ik ben zelf Koerd en geen Arabier”, benadrukt hij. “Het Arabisch stond er alleen om duidelijk te maken welke producten mensen hier kunnen vinden. Mijn bedoeling was niet om anderen weg te houden.”
Arabisch maakt plaats voor Nederlands en Engels
Mohamad erkent dat de keuze voor uitsluitend Arabische en Engelse tekst op de gevel niet handig was. Hij heeft daarom een grote sticker besteld met Nederlandse en Engelse opschriften. Daarmee wil hij de Arabische tekst op het bord bedekken. “Het was een vergissing, maar de bedoeling was zeker niet verkeerd”, geeft hij nog mee.
Hij hoopt dat de aanpassing de discussie kan beëindigen en dat mensen de winkel zelf bezoeken voordat ze een oordeel vormen. Het voorval heeft hem naar eigen zeggen geraakt, juist omdat hij hard heeft gewerkt om in Geraardsbergen een zelfstandig bestaan op te bouwen.
Mohamad voelt zich thuis in Geraardsbergen. Hij omschrijft de stad als een aangename plek waar hij doorgaans respect ervaart. Dat wederzijdse respect wil hij ook in zijn zaak centraal stellen. Zijn Koerdische achtergrond is belangrijk voor hem, maar hij wil niet dat mensen hem op basis van zijn afkomst, naam of geloof in een hokje plaatsen. De commotie rond het winkelbord wil hij nu achter zich laten. Met Nederlandse en Engelse informatie aan de gevel, een ruimer assortiment en een open deur hoopt hij duidelijk te maken waar zijn winkel voor staat.
Johan Sirjacobs reageert
Johan Sirjacobs, gemeenteraadslid voor Vlaams Belang, plaatste op zijn Facebookpagina een foto van de winkel met een duidelijke boodschap: “Geen Arabisch in onze straten. Geraardsbergen is Vlaams.” Zijn boodschap bleef niet onopgemerkt. Sirjacobs kreeg duizenden steunbetuigingen. Hij wijst er wel op dat het om een individuele reactie gaat.
“Arabisch schrift in een Vlaamse stad, dat kan voor mij gewoon niet”, stelt Sirjacobs. Volgens hem moet die redenering niet alleen voor het Arabisch gelden, maar voor alle anderstalige winkelopschriften. Ook Franse of andere niet-Nederlandstalige benamingen zouden volgens hem op dezelfde manier moeten worden beoordeeld.
Toch vormde net dit Arabische opschrift de aanleiding voor zijn actie. Andere voorbeelden in Geraardsbergen bleven tot dusver buiten schot. Zo staat de naam van restaurant Lotus naar verluidt al tientallen jaren in het Chinees op de gevel. Vorig jaar werd in het centrum van de stad een winkel met een Franstalige naam geopend. Geen van beide veroorzaakte een vergelijkbare golf van protest.
De initiatiefnemer erkent dat verschil, maar ziet de huidige zaak als een voorbeeld waarmee hij een bredere discussie over anderstalige reclame wil voeren. Tegelijk kan hij geen andere concrete Arabische winkelopschriften in Geraardsbergen noemen. Het betrokken opschrift viel volgens hem vooral sterk op.
Onrust over migratie als verklaring
De grote respons heeft volgens Johan Sirjacobs te maken met een toenemende maatschappelijke bezorgdheid over migratie. Hij zegt dat inwoners het gevoel hebben dat migratie steeds zichtbaarder wordt, ook in kleinere steden. Berichtgeving over geweld en incidenten zou dat onveiligheidsgevoel verder versterken.
Hij verbindt die onrust voornamelijk met migratie uit landen met een islamitische meerderheid. Volgens hem zijn mensen bezorgd dat hun gemeenten te snel veranderen en dat de integratie onder druk staat.
Sirjacobs relativeert de vele reacties op zijn Facebookaccount. Volgens hem gaat het om een tijdelijke controverse die binnen enkele weken grotendeels vergeten zal zijn. Hij wijst er bovendien op dat harde reacties volgens hem “van beide kanten” komen.
Waarom zoveel reacties?
De centrale vraag blijft waarom een Arabisch opschrift duizenden reacties oproept, terwijl Chinese en Franse benamingen al jaren als vanzelfsprekend deel uitmaken van het straatbeeld.
Volgens de initiatiefnemer ligt de verklaring in de bredere internationale situatie en in de huidige gevoeligheid rond migratie en de islam. “Arabisch wordt door sommige mensen niet louter als een andere taal gezien, maar als een symbool van maatschappelijke veranderingen waarover zij zich zorgen maken. Een Chinees of Franstalig opschrift lijkt veel minder negatieve associaties op te roepen.”
Voorlopig lijkt er geen sprake te zijn van een georganiseerde campagne tegen alle anderstalige opschriften in Geraardsbergen.
Julien Borremans