Nederboelare. Wie met André De Temmerman (84) praat, krijgt niet alleen het levensverhaal van een geboren Geraardsbergenaar te horen. Via zijn herinneringen, foto’s, brieven en verenigingsarchieven ontvouwt zich ook een stukje lokale geschiedenis: van de Koningskwestie en de scouts tot de bierfeesten, de lokale pers en een lange loopbaan in de medische sector. “Er zijn niet veel mensen meer die zoveel van de recente geschiedenis van Geraardsbergen weten”, zegt hij.
De Temmerman werd in 1942, midden in de oorlog, geboren in de Gasthuisstraat. Zijn vader werkte bij de spoorwegen en klom er op van treinwachter tot een functie net onder die van stationschef. Zijn moeder werkte in de spoorwegwinkel, waar voedingswaren, koffie en wijn werden verkocht.
De winkel was eigendom van de spoorwegen. Personeelsleden konden er met zegeltjes betalen, maar ook andere inwoners waren welkom. Om de twee weken arriveerde een vrachtwagen met nieuwe koopwaar. Voor de jonge André vormden de spoorwegen, de winkel en het leven in de Gasthuisstraat het decor van zijn vroegste jeugd.
Opgegroeid met de Koningskwestie
Politiek en maatschappelijk engagement waren in het gezin nooit ver weg. De vader van André was gemeenteraadslid voor de CVP en een uitgesproken voorstander van koning Leopold III. Hij was medeoprichter en voorzitter van een plaatselijk Koningsblok, dat ijverde voor de terugkeer van de koning na de Tweede Wereldoorlog.
In het familiearchief bewaart De Temmerman nog altijd notulen, ledenlijsten, briefwisseling, foto’s en andere documenten van die beweging. Sommige brieven waren afkomstig van het Koninklijk Paleis of organisaties die Leopold III steunden. Een foto van de koning hing vroeger prominent in de keuken.
Hoewel hij nog erg jong was, herinnert De Temmerman zich dat hij meeging om affiches te plakken. De Koningskwestie verdeelde het land en zorgde ook in Geraardsbergen voor spanningen. Voor- en tegenstanders voerden actie en reden met versierde auto’s door de straten. “Ik ben daarin opgegroeid”, vertelt hij. “Dat zit er nog altijd in.”
Zijn overtuigingen vormden een bijzondere combinatie. Hij groeide op in een Franstalige familiale omgeving, is royalist, maar voelt zich tegelijk sterk Vlaamsgezind. Later hielp hij in Geraardsbergen mee aan de oprichting van een lokale afdeling van de Volksunie, zonder ooit kandidaat te zijn bij verkiezingen.
Scouts, kampvuren en Vlaamse liederen
Een andere rode draad in zijn jeugd was de scoutsbeweging. De Temmerman begon bij de welpen en doorliep verschillende leeftijdsgroepen. Hij herinnert zich de patrouilles, hopmannen, vaandrigs en leiders, maar vooral de kampen, tochten en kameraadschap.
Binnen de scouts leefde ook een sterk Vlaams bewustzijn. De leden trokken naar bedevaarten en zongen Vlaamse liederen. De Temmerman vertelt hoe scoutsleden met de fiets lange afstanden aflegden en hoe ze deelnamen aan processies en samenkomsten.
Later richtte hij samen met George De Clercq een oud-scoutsvereniging op. De vereniging kreeg de naam Osawa en verzamelde voormalige scouts uit Geraardsbergen. De initiatiefnemers spoorden oud-leden op van wie sommigen al jarenlang uit de stad waren verdwenen.
Een van de hoogtepunten was een groot kampvuur op het kasteel van Viane. Hoogbejaarde oud-scouts kwamen er nog met hun wandelstok naartoe, terwijl anderen op jachthoorns bliezen. “Dat was prachtig”, zegt De Temmerman. “Je kreeg er kippenvel van.”
Aan die periode zijn ook persoonlijke herinneringen verbonden. Kort voor het overlijden van zijn neef Pros zat De Temmerman nog met hem te praten over hun scoutstijd. Pros vertelde dat hij nog iedere avond het oude avondlied van de Scouts zong. Een week later overleed hij plots. Zulke verhalen geven zijn archief een emotionele waarde die veel verder gaat dan documenten en foto’s.
Van technische school tot medische sector
Na zijn schooltijd aan het college van Geraardsbergen trok De Temmerman naar de technische school VTSA in Aalst. Hij kreeg werk in de elektriciteitssector en was onder meer betrokken bij de verlichting van start- en landingsbanen op luchthavens.
Ook vervulde hij zijn legerdienst in Duitsland. Na een opleiding in Mechelen, waar hij morse leerde, volgde een vervolmakingscursus nabij Keulen. Daarna werd hij als verbindingstechnicus bij de artillerie in Siegen geplaatst. Hij onderhield er contacten met Amerikaanse en Duitse eenheden.
Na zijn legerdienst ging De Temmerman als vertegenwoordiger aan de slag bij Stella Radio, een Geraardsbergs bedrijf dat televisietoestellen produceerde. Zes jaar later stapte hij over naar de medische sector. Daar vond hij de loopbaan die zijn professionele leven zou bepalen.
Als medisch afgevaardigde werkte hij in heel België rond zuurstoftherapie voor patiënten met ernstige longaandoeningen. Hij bezocht ziekenhuizen en longartsen, gaf opleidingen aan verpleegkundigen en hielp bij het correct en veilig gebruiken van zuurstofapparatuur. Daarvoor volgde hij opleidingen in onder meer Italië en de Verenigde Staten.
Later hielp hij mee een Belgische vestiging van Vivisol uit te bouwen. De onderneming leverde zuurstof aan patiënten thuis en werkte samen met ziekenhuizen en artsen. De Temmerman kende naar eigen zeggen vrijwel alle Belgische ziekenhuizen met een conventie voor zuurstoftherapie.
bleef niet bij verkoop. Hij begeleidde zorgverleners en wees hen op de gevaren van zuurstof in combinatie met roken of open vuur. Zijn resultaten bleven niet onopgemerkt. Na een hartinfarct ontving hij van de Italiaanse hoofdzetel een onderscheiding omdat zijn vestiging het hoogste omzetcijfer van de buitenlandse afdelingen had gerealiseerd.
Hoewel hij op zijn 65ste met pensioen kon, werkte hij nog drie jaar verder. “Ik heb een enorme en mooie tijd gehad”, blikt hij terug. “Ik heb hard gewerkt, maar ik had veel vrijheid en goede resultaten.”
Het Geraardsbergen van vroeger
De herinneringen van De Temmerman zijn nauw verbonden met het vroegere stadsleven. Een tijdlang woonde zijn gezin in De Eendracht op de Markt, het voormalige christelijke middenstandshuis. Zijn moeder beheerde er het gebouw. Daardoor zat het gezin midden in het sociale leven van Geraardsbergen.
Hij herinnert zich de bierfeesten, waarbij caféhouders Tirolerkledij droegen en de Markt vol activiteiten stond. Als jonge man werd hij tijdens zo’n feest gefotografeerd door fotoclub Focus. Die foto verscheen later op affiches. Ook oude stoeten, toneelverenigingen, cafés, winkels en lokale figuren leven voort in zijn verhalen.
De Temmerman herinnert zich ook de periode waarin Geraardsbergen meerdere lokale weekbladen telde, waaronder De Vaandrig en De 
Geraard. Die bladen werden aandachtig gelezen en lezers gingen soms meteen op zoek naar drukfouten. Volgens hem blonk De Geraard uit door verzorgd zetwerk.
Daarnaast was hij betrokken bij verschillende lokale verenigingen. Hij hielp niet alleen de oud-scoutsvereniging oprichten, maar stond ook mee aan de wieg van de Broederschap van Manneken-Pis. Zijn foto’s en documenten bevatten sporen van verenigingen, festiviteiten en tradities die intussen verdwenen of sterk veranderd zijn.
Een persoonlijk stadsarchief
In de loop der jaren bouwde De Temmerman een omvangrijke verzameling op. Hij bewaart foto’s van het oude Stationsplein, de bierfeesten, scoutsactiviteiten, optochten en prominente inwoners. Daarnaast bezit hij affiches, administratieve stukken van het Koningsblok, lokale publicaties en boeken over de papier- en kartonnijverheid in Geraardsbergen.
Voor hem zijn het geen levenloze papieren. Elk document roept namen, gebeurtenissen en verhalen op. Hij weet wie op oude groepsfoto’s staat, welke winkel zich achter een verdwenen gevel bevond en welke families betrokken waren bij het sociale en culturele leven van de stad.
Geraardsbergen was volgens hem vroeger een hechtere gemeenschap. Mensen kenden elkaar, verenigingen brachten inwoners samen en het stadscentrum telde veel statige woningen en levendige handelszaken. Hij kijkt dan ook met bezorgdheid naar de veranderingen in de stad. Mooie straten en gebouwen verloren volgens hem een deel van hun uitstraling, terwijl veel oude tradities en sociale verbanden verdwenen.
Toch overheerst geen bitterheid. De Temmerman kijkt met dankbaarheid terug op een bewogen leven, een succesvolle loopbaan en een jeugd vol verenigingsleven. In zijn woning bewaart hij tastbare resten van dat verleden, maar vooral zijn herinneringen maken de geschiedenis levend. Andre De Temmerman heeft vijf kinderen uit twee huwelijken.
“Ik ben een echte Giesbaargeneir”, zegt hij. Het klinkt niet als een losse uitspraak, maar als de samenvatting van een leven dat diep verweven is met de stad.
Julien Borremans
