Geraardsbergen. Een allergische reactie op een hoornaarsteek bracht Armand Matthijs onlangs naar de spoedafdeling. Een snelle ingreep redde zijn leven. De 83-jarige rijdt alweer met de fiets. Bewegen betekent voor hem meer dan sport: het is ook een manier om onrecht aan te kaarten. Hij strijdt voor een betere wereld. Zijn motto: “Bewust bewogen blijven bewegen.” Armand heeft een bewogen leven met heel veel uitdagingen gekend. Bovendien zit hij om een straffe uitspraak niet verlegen.
Van Everbeek naar een botsing met de zuil
Armand Matthijs groeide op in Everbeek, toen nog deel van Henegouwen. Eenvoud, familiale verbondenheid en moed werden hem bijgebracht. Hij herinnert zich de ijzeren discipline op het College in Geraardsbergen en het onderscheid tussen “de mannen van de stad” en “de boeren van den buiten”. Daarna koos hij voor de Sociale School in Gent, waar hij zich verdiepte in sociaal werk en emancipatie. De opleiding opende voor hem een nieuwe wereld: die van de strijd tegen onrecht en voor emancipatie. Medestudenten, onder wie Miet Smet, inspireerden velen.
Na zijn legerdienst werkte hij bij ziekenfonds CM, eerst in Brussel en vanaf 1970 in Antwerpen. Met zijn jonge gezin verhuisde hij naar Mortsel, een volledig nieuwe omgeving voor hen. Hij zag dossiers van mensen met een handicap aanslepen, problemen in de opvang van migranten en misstanden door huisjesmelkers. Armand Matthijs voelde zijn maatschappelijk engagement opborrelen.
Tijdens zijn opleiding sociaal welzijnswerk aan de Universiteit Hasselt-Diepenbeek groeide zijn overtuiging dat mensen zelf voor hun rechten moeten opkomen. Dat botste met de “christelijke zuil”, waar hij naar eigen zeggen vooral een papieren verdediging zag van zieken en mensen met een handicap. Hij werd ontslagen. “Dat deed toen erg pijn”, vertelt hij, maar later was hij blij dat hij dit “schijntoneel” kon verlaten.
Na een conflict ging Armand Matthijs aan de slag bij de Sociale School in Geel. Hij bewaart een bijzonder positieve herinnering aan de Kempen en Limburg, en aan de manier waarop nieuwkomers in de leefgemeenschap werden opgenomen. In Geel vond hij een vernieuwende werkomgeving met ruimte voor experiment. In die periode werkte hij ook enkele jaren voor politica Wivina Demeester.
Om familiale redenen keerde hij in 1985 terug naar Zarlardinge. Na zijn terugkeer werkte Matthijs opnieuw bij de Sociale School in Gent. Daarnaast was hij drie jaar directeur van een woonzorgcentrum. Later kreeg hij de kans om het vak duurzame ontwikkeling verder uit te bouwen. Toen hij met studenten sprak over de toestand van het klimaat en de natuur, reageerden zij volgens hem laconiek: “We zullen onze consumptiedrang — verspillen en vervuilen — wel veranderen na groter onheil en epidemieën, zoals de pest.”
Van de gemeenteraad naar de trage wegen
In 1996 zette Matthijs zich in voor atletiekclub ACG in Geraardsbergen. Toen er binnen het bestuur weinig draagvlak bleek voor de verdere ontwikkeling van de club en de heropleving van het abdijpark en sportstadion, besloot hij zich terug te trekken.
Zijn loopbaan eindigde via terbeschikkingstelling op zijn 56ste. Maar vond inspiratie als schrijver. Vanaf 1998 maakte hij voor ’t Spuwerke verslagen van gemeenteraden in Brakel, Lierde en Geraardsbergen. Na de overstroming van 2001 werd hij freelancer voor weekblad De Beiaard. Hij volgde gemeente- en OCMW-raad, schreef ongeveer tien jaar de Krakelingenkrant en maakte een toeristische brochure. Hij wilde inwoners helder informeren en lokale initiatieven bekendmaken. Van beleidsmensen vroeg hij schriftelijke reacties.
Na een opleiding sportmanagement richtte hij Farao op, een recreatieve omnisportvereniging in en rond De Gavers. Honderden mensen leerden er lopen en zwemmen; kleuters konden er turnen. Matthijs droomde van een “openlucht-sporthal”, waar iedereen buiten kan bewegen. Daarvoor is volgens hem een veilig, autovrij netwerk van fiets- en wandelpaden nodig.
Over die trage wegen botste hij met het stadsbestuur. Volgens Matthijs werden paden oogluikend en zonder vergoeding door aangelanden en landbouwers ingenomen. Na opzoekwerk en overleg stapte hij naar de rechtbank. Het resultaat noemt hij beperkt; naar eigen zeggen betaalde hij 1.800 euro proceskosten aan de stad. Ook bij Audit Vlaanderen kaartte hij de kwestie aan. Armand Matthijs zou hebben aangetoond dat ook schepenen, de stadsdirecteur en andere ambtenaren actief betrokken waren bij het inpikken van trage wegen. Volgens hem gebeurde daar vervolgens weinig of niets mee. Het stoorde hem bijzonder dat dergelijke corruptie ongemoeid bleef.
Zijn oordeel is scherp: “Als een stadsbestuur de wetten niet voor iedereen gelijk toepast, mag je gerust van corruptie spreken.” Hij verwijst ook naar illegale grondophogingen en bouwen in overstromingsgebied. Verder hekelt hij de volgens hem grote woorden en stunts rond station, centrum en Oudenberg, terwijl voorzieningen verdwenen, zoals de materniteit, belastingdiensten en het openluchtzwembad. Hij vreest dat Geraardsbergen minder aansluiting vindt bij de Vlaamse Ardennen en dat mensen met beperkte mobiliteit verder geïsoleerd raken.
“Niet de leeftijd, maar het buiten bewegen”
Beweging draagt volgens hem bij aan de gezondheid en kan hersenaftakeling en dementie afremmen. Een doel, sociale contacten en blijven leren horen daar voor hem ook bij. “Niet de leeftijd, maar het buiten bewegen bepaalt de kwaliteit van het ouder worden”, laat Armand Matthijs optekenen.
In een vraag-voorstel aan het Associatieplatform “Politisering in/van het sociaal werk” van de Universiteit Gent werkt Matthijs die gedachte verder uit onder de naam ZONAMEN: “Preventieve zorg voor natuur en medemens”.
Volgens Matthijs kunnen burgers en sociaal werkers dagelijks misstanden signaleren, van sluikstorten en discriminatie tot huiselijk geweld en uitbuiting. Toch wordt er vaak pas ingegrepen na incidenten of misdrijven. Bovendien zijn bestaande meldpunten en initiatieven versnipperd. “Blijven we zwijgen en wegkijken, of rekenen we op anderen?” vraagt hij zich af.
Met ZONAMEN pleit hij voor preventief optreden: mensen respectvol aanspreken, misstanden melden bij de lokale overheid en zorgen voor opvolging. Het praktijkatelier “Politiserend werk in het sociaal werk” kan melders ondersteunen en het beleid tot actie aansporen. Zo wil Matthijs bijdragen aan een hechtere, weerbaardere en rechtvaardigere samenleving.
Julien Borremans
Lees ook:
Armand Matthijs verliest procedure tegen de stad en moet €1866 ophoesten.