Onkerzele. Patrick Mertens, uitbater van Hof ten Steenborre in Onkerzele, staat vandaag in het middelpunt van die storm. Zijn melkveebedrijf behoort tot de elf overblijvende stikstofpiekbelasters die door de Vlaamse overheid zijn aangewezen als grootste stikstofvervuilers. “We dachten dat we enkele stappen vooruit hadden gezet. We hebben een nieuwe vergunning gehad. We waren opgelucht tot we deze mededeling kregen,” getuigt Patrick Mertens op Radio 1.
Hof ten Steenborre is geen vervallen hoeve, maar een modern melkbedrijf. De stal werd in uitgerust met computergestuurde voederverdeling, monitoring en systemen voor mestafvoer en regenwaterrecuperatie. Patrick Mertens investeerde fors in emissiearme technieken, zoals de overheid al jaren vraagt. “We dachten dat we de goede weg opgingen. We kregen een nieuwe vergunning en voelden ons opgelucht. Tot dit bericht kwam. Het voelt alsof de grond onder onze voeten wegzakt,” zei hij tegen de nieuwsdienst van Radio 1.
De herwerkte lijst van 11 bedrijven
Aanvankelijk stonden er 41 landbouwbedrijven op de lijst van de Vlaamse regering. Zij werden als piekbelasters bestempeld omdat hun stikstofuitstoot een bijzonder zware impact heeft op nabijgelegen kwetsbare natuur. Na een herberekening bleven er slechts elf bedrijven over – vier in Oost-Vlaanderen, drie in Limburg, drie in Antwerpen en één in Vlaams-Brabant. Hof ten Steenborre is er daar één van.
De impactscore die bepaalt of een bedrijf op de lijst terechtkomt, houdt niet enkel rekening met de uitstoot zelf, maar ook met de ligging nabij natuurgebieden. Daardoor belanden zelfs familiebedrijven op de lijst, niet omdat ze objectief méér vervuilen dan anderen, maar omdat hun locatie ecologisch gevoeliger is.
Uitstel tot 2030
De elf bedrijven moeten niet langer onmiddellijk sluiten, maar krijgen tijd tot 2030 om hun stikstofuitstoot drastisch terug te dringen. Dat kan via vermindering, bijkomende technische investeringen of omschakeling naar andere methodes. Maar die maatregelen vergen enorme financiële en praktische inspanningen.
Voor Patrick Mertens is de situatie intussen ondraaglijk onzeker. Hij vreest dat hij, ondanks alle investeringen, opnieuw aan de startlijn staat. De ironie is dat zijn bedrijf volgens de Vlaamse administratie zowel een voorbeeld van modernisering als een piekbelaster is. “We hebben gedaan wat gevraagd werd. En nu krijgen we dit als antwoord,” klinkt het gelaten.
Toekomst onzeker
“Dagelijks worden we met verschillende uitdagingen geconfronteerd. In eerste instantie zijn we afhankelijk van de markt en de prijzen durven nogal eens te fluctueren. Daarnaast zijn er de regel- en wetgeving die zorgen voor de nodig hoofdbrekers. Het zesde mestactieplan van de Vlaamse regering baart ons soms toch wel zorgen omdat ze de uitscheidingsnormen beperken. Dan is er nog het Globaal Landbouwbeleid, dat vanuit Europa wordt gestuurd. Op welke financiële tussenkomsten kunnen we nog rekenen? De vergroening’ van de landbouw staat hoog op de agenda. We moeten goed uitkijken met welke chemische producten we onze gewassen besproeien. Ook moeten we de erosie bestrijden. De toekomst van de landbouw is heel erg onzeker,” zei Patrick Mertens in 2019 nog tegen Nuus.
Terwijl Vlaanderen zich afvraagt hoe landbouw en natuur kunnen samengaan, dreigt voor Mertens en zijn gezin de toekomst onzeker te worden.
Julien Borremans
Foto: Google Earth