Geraardsbergen staat voor een ingrijpende sociale uitdaging. Tegen 1 juli 2026 verliezen in totaal 251 inwoners hun werkloosheidsuitkering, wat een aanzienlijke impact dreigt te hebben op het OCMW en de sociale dienstverlening. Tegelijk stijgen de uitgaven voor leefloon en sociale steun, al blijft de netto kost in 2026 uitzonderlijk lager door verhoogde overheidstoelagen. Schepen voor Sociaal Beleid Patricia Flamez benadrukt dat een sterke inzet op activering noodzakelijk is om de gevolgen beheersbaar te houden. “Het is van het grootste belang om mensen zo snel mogelijk opnieuw richting werk te begeleiden.”
In januari werd bij 20 personen (10 mannen en 10 vrouwen) de werkloosheidssteun stopgezet. Tussen 1 januari en 12 februari ontving de sociale dienst al 11 aanvragen vanuit deze doelgroep. Het gaat vooral om alleenstaanden, 50-plussers en mensen zonder migratieachtergrond. Intussen zijn er ook twee nieuwe aanvragen geregistreerd voor de groep die in maart wordt uitgesloten. Op 1 maart verliezen 52 personen hun uitkering, op 1 april volgen 26 mensen en op 1 juli nog eens 153. Daarmee komt het totaal op 251 tegen de zomer.
“Op basis van de huidige aanvragen ligt de instroom naar het OCMW hoger dan een derde van de uitgesloten groep. Volgens de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten zullen tussen januari 2026 en juli 2027 in Geraardsbergen ongeveer 360 werklozen hun steun verliezen. Als één derde bij het OCMW aanklopt, betekent dit ongeveer 120 extra dossiers”. Flamez waarschuwt: “Als deze mensen niet snel opnieuw aan werk geholpen worden, dreigt de druk op onze sociale diensten structureel toe te nemen.”
Activering en partnerschappen als sleutel
Om die instroom op te vangen zet de stad sterk in op activering en begeleiding naar werk. Naast de begeleiding door maatschappelijk werkers werden nieuwe samenwerkingsverbanden afgesloten met gespecialiseerde partners. Op de gemeenteraad van december en januari werden overeenkomsten goedgekeurd met vzw De Knoop en Groep Intro. In februari ligt een overeenkomst met LIGO voor. Deze organisaties begeleiden leefloongerechtigden richting opleiding en werk. Ook met VDAB wordt nauw samengewerkt, al wordt de concrete invulling nog afgewacht omdat de nieuwe beheersovereenkomst in bespreking is.
Volgens Flamez is samenwerking cruciaal: “Naast onze eigen activeringstrajecten werken we intens samen met organisaties die gespecialiseerd zijn in opleiding en begeleiding. Alleen zo kunnen we mensen duurzaam naar werk begeleiden.”
De doelgroep vraagt maatwerk. Het gaat vaak om laaggeschoolden, ouderen of mensen met een migratieachtergrond. Voor die laatste groep ligt de eerste focus op taalverwerving. “Voor mensen met een migratieachtergrond is het leren van Nederlands de basis. Zonder taal is integratie op de arbeidsmarkt onmogelijk,” stelt Flamez. Omdat veel betrokkenen laaggeschoold zijn, gebeurt tewerkstelling vaak via maatwerkbedrijven. Personen met een erkend diploma vinden doorgaans sneller werk. Elk traject wordt intensief opgevolgd: een maatschappelijk assistent behandelt gemiddeld 40 tot 50 leefloondossiers per jaar.
Sociale uitgaven stijgen, financiële impact blijft
De huidige stijging van aanvragen zorgt voorlopig niet voor extra druk op het personeel. Eind vorig jaar werden al twee extra maatschappelijke assistenten aangeworven. Indien nodig kan nog worden bijgestuurd; in het budget 2026 is krediet voorzien om eventueel een extra maatschappelijk assistent aan te werven.
De sociale dienst behandelde in 2024 in totaal 766 leefloondossiers, kende 420 financiële steunen toe en ondersteunde 286 gezinnen met schuldhulp. Daarnaast werden 162 mensen via activering aan het werk geholpen.
De financiële impact blijft aanzienlijk. In 2025 bedroegen de uitgaven voor leefloon, artikel 60 en financiële steun 7.382.320 euro tegenover 5.446.079 euro ontvangsten, goed voor een netto kost van 1.936.241 euro. Voor 2026 worden uitgaven geraamd op 8.923.318 euro en ontvangsten op 7.319.952 euro, wat resulteert in een netto kost van 1.612.366 euro. Deze cijfers houden rekening met een geleidelijke instroom van 120 dossiers en 60 tewerkstellingen via artikel 60.
Opmerkelijk is dat de netto kost in 2026 ondanks de stijgende instroom daalt. “Dat effect is tijdelijk en het gevolg van verhoogde federale toelagen voor nieuwe instromers uit werkloosheid. De lagere netto kost is slechts tijdelijk en te danken aan hogere subsidies voor de eerste instroomgolf,” verduidelijkt Flamez.
“De komende jaren worden cruciaal”
“Bij een stijgend aantal dossiers kan ook de personeelsbezetting verder moeten toenemen. Volgens het scenario van 120 extra leefloongerechtigden zal de netto meerkost voor het OCMW over de periode 2026-2031 ongeveer 2,3 miljoen euro bedragen. Dat bedrag is opgenomen in het meerjarenplan.”
“De komende jaren worden cruciaal. Door in te zetten op activering, opleiding en samenwerking wil Geraardsbergen voorkomen dat langdurige afhankelijkheid van sociale steun toeneemt en tegelijk kwetsbare inwoners opnieuw perspectief bieden.” Flamez besluit: “Hoe sneller mensen opnieuw hun plaats vinden op de arbeidsmarkt, hoe beter voor henzelf én voor onze samenleving.”
Julien Borremans