Vooruit Geraardsbergen kant zich tegen het voorstel van Vlaams Parlementslid Kurt De Loor om gemeenten vanaf 2030 verplicht een fusietraject te laten doorlopen. Volgens de plannen zouden er tegen 2036 nog 98 Vlaamse gemeenten overblijven. Geraardsbergen zou daarbij met Lierde moeten fuseren, omdat beide gemeenten vandaag deel uitmaken van dezelfde politiezone.
Vooruit Vlaams Parlementslid Kurt De Loor pleit voor een verregaande schaalvergroting van de Vlaamse gemeenten. Het aantal gemeenten zou tegen 2036 moeten dalen van 285 naar 98. De grenzen van de nieuwe fusiegemeenten zouden samenvallen met die van de politiezones.
Dat zou betekenen dat Geraardsbergen en Lierde één gemeente worden. De burgemeesters van beide gemeenten, Fernand Van Trimpont en Jurgen Soetens, hebben een verplichte fusie al publiekelijk afgewezen.
Ook de lokale afdeling van Vooruit verzet zich tegen het voorstel van haar eigen partij. “Wij zijn niet tegen schaalvergroting op zich, maar wel tegen fusies die van bovenaf worden opgelegd”, zegt Stijn De Bock, voorzitter van Vooruit Geraardsbergen. “Om te fuseren moet je met twee zijn. Dat kan je niet opleggen.”
Vrijwilligheid als uitgangspunt
Volgens Vooruit Geraardsbergen is het debat over de bestuurskracht van lokale besturen wel degelijk terecht. Gemeenten staan voor grote uitdagingen en moeten over voldoende middelen en personeel beschikken om hun taken uit te voeren. Maar een nieuwe gemeentelijke kaart tekenen, lost volgens de afdeling niet automatisch de problemen op.
Fusies brengen volgens de afdeling grote praktische gevolgen met zich mee. Verschillende gemeenschappen, personeelsbestanden, dienstverleningsniveaus, belastingtarieven en schuldposities moeten worden samengebracht. Waar gemeentelijke fusies de voorbije jaren tot stand kwamen, gebeurde dat volgens Vooruit Geraardsbergen op vrijwillige basis en na een voorbereiding die meerdere jaren in beslag nam.
Geraardsbergen en Lierde werken vandaag al op verschillende terreinen samen. Dat gebeurt onder meer binnen de politiezone, de hulpverleningszone Zuid-Oost, Solva en de Denderregiowerking. Vooruit Geraardsbergen wil die samenwerking verder uitbouwen, maar dan “à la carte, vrijwillig en opzegbaar”.
“De enige toetssteen moet zijn: wat wordt er voor de inwoner beter, sneller of goedkoper?”, aldus De Bock.
Onderhoud van wegen en gebouwen
De lokale afdeling wijst ook op de kosten van het openbaar domein. Een fusiegemeente Geraardsbergen-Lierde zou ruim 105 vierkante kilometer groot zijn, met twintig kernen. Daartussen liggen honderden kilometers gemeentewegen, fiets- en voetpaden en rioleringen. Daarnaast moeten ook scholen, sporthallen, kerken en begraafplaatsen worden onderhouden. “Geen meter daarvan verdwijnt door een fusie”, zegt De Bock. “Het moet nadien even goed onderhouden worden als ervoor, met dezelfde stijgende prijzen.”
Volgens Vooruit Geraardsbergen situeren de aangekondigde schaalvoordelen zich vooral in de administratieve diensten, bijvoorbeeld door één financieel directeur of gezamenlijke ICT-contracten. “De grootste en snelst stijgende uitgaven liggen echter in het openbaar domein. Daar zitten de schaalvoordelen net niet.”
De afdeling wijst er bovendien op dat de Vlaamse fusiesteun eenmalig is. Die steun bestaat voornamelijk uit een gedeeltelijke schuldovername, terwijl de kosten voor onderhoud en dienstverlening elk jaar terugkeren. “Een eenmalige bonus lost geen structurele kost op”, klinkt het.
“Het probleem is de financiering”
Vooruit Geraardsbergen noemt verplichte fusies daarom een “fausse bonne idée”: een oplossing die aantrekkelijk lijkt, maar volgens de afdeling aan het verkeerde probleem voorbijgaat.
De kern van het probleem ligt volgens De Bock bij de financiering van de lokale besturen. Centrumsteden en landelijke gemeenten zouden door Vlaanderen structureel minder middelen ontvangen dan de grote steden. “Geraardsbergen ontvangt ongeveer 300 euro per inwoner uit het Gemeentefonds, tegenover ongeveer 1.400 euro per inwoner voor de grote steden”, zegt hij. “Dat is jaar na jaar een nadeel van meer dan een factor vier voor dezelfde wettelijke opdrachten.”
Een fusie zou die financiële kloof volgens de afdeling niet wegwerken. “Voeg twee besturen samen die allebei te weinig krijgen van Vlaanderen, en je krijgt één groter bestuur met hetzelfde tekort plus een fusiefactuur”, aldus De Bock. “Een gemeentegrens verleggen brengt geen euro extra binnen.”
Ook de evolutie van de politiefinanciering wordt als voorbeeld aangehaald. De stadstoelage aan de politiezone Geraardsbergen-Lierde zou volgens de aangehaalde cijfers stijgen van 5,5 miljoen euro in 2026 naar 7,2 miljoen euro in 2031. Dat is bijna 30 procent meer op zes jaar tijd, ondanks het feit dat de gemeenten op dat vlak vandaag al binnen één structuur samenwerken.
Herziening van het Gemeentefonds
Vooruit Geraardsbergen vraagt daarom dat het debat over de organisatie van de Vlaamse bestuursniveaus niet begint met een nieuwe gemeentelijke kaart, maar met de financiering. De afdeling pleit voor een herziening van de verdeelsleutel van het Gemeentefonds en voor een duidelijkere taakverdeling tussen de verschillende bestuursniveaus.
Daarnaast wil Vooruit Geraardsbergen dat het vrijwillige karakter van gemeentelijke fusies behouden blijft. “Schaalvergroting kan nuttig zijn wanneer ze lokaal gedragen wordt en de inwoners er beter van worden”, besluit de afdeling.
Julien Borremans