In Oostende, tussen strand, zee, lucht en groen, ligt een erfgoedparel die stilaan dreigt te verdwijnen in de schaduw van bouwplannen en verwaarlozing: de Koninklijke Gaanderijen en het Thermae Palace Hotel. Deze iconische site, ooit ontworpen in opdracht van koning Leopold II, ademt geschiedenis. Ze vertelt het verhaal van de Belle Époque, van elitaire badgasten, van koloniale grandeur en van architecturale klasse. Maar ze vertelt vandaag ook een ander verhaal: dat van een stad die dreigt een stuk van haar ziel te verliezen.
Tegen die achtergrond lanceerde curator Irène Philips de open call S.O.S. De Koninklijke Gaanderijen & De Thermen van Oostende, een artistiek eerbetoon en een krachtig pleidooi voor het behoud van dit culturele hart van de stad. Maar niet alleen Oostendse partners zetten hun schouders onder het project. Ook CAS Zottegem, het lokale kunsthuis met een open blik op de wereld, speelt een actieve rol in deze unieke tentoonstelling.
In totaal gaven 124 kunstenaars – uit binnen- en buitenland – gehoor aan de oproep. Ze creëerden 229 originele werken op postkaartformaat, aangevuld met vijf grotere vrije werken. Hun visies zijn uiteenlopend: poëtisch, kritisch, abstract, humoristisch, realistisch, optimistisch of zelfs pessimistisch. Wat hen bindt is de liefde voor een erfgoedsite die de Belgische geschiedenis weerspiegelt in al haar facetten: de schoonheid, de klasse, maar ook de schaduwzijde van het koloniale verleden.
De werken zijn te bezichtigen in drie locaties: Theobalds Boothuisje, Studio 221, en dus ook CAS Zottegem, dat als enige niet-Oostendse partner een deel van de expo host. Die samenwerking benadrukt de nationale draagwijdte van het project: dit is niet enkel een Oostends verhaal, maar een Belgisch verhaal. En een Europese kwestie, zelfs, als het gaat om omgaan met erfgoed en collectief geheugen.
De opbrengst van de verkoop van de postkaarten – een derde ervan – gaat naar vzw DEMENT Oostende, dat al sinds 2005 strijdt tegen beleidsmaatregelen die het historische karakter van de stad aantasten. Eind 2023 stonden de plannen voor de bouw van meer dan 15.000 vierkante meter appartementen en parkeerplaatsen op de erfgoedsite centraal in een golf van protest. Vzw DEMENT verspreidde 45.000 flyers en verzamelde ruim 11.000 handtekeningen. Dat burgerprotest had effect: de plannen werden voorlopig opgeschort.
Toch is de strijd nog lang niet gestreden. De site is jarenlang verwaarloosd en een restauratie dringt zich op. Vzw DEMENT pleit voor een directe opstart van de restauratie, voor een duurzame omgang met het landschap, en vooral: voor het bannen van hoogbouw of nieuwbouw die het zicht op de Gaanderijen en het strand zou aantasten.
“We hebben deze plek de voorbije decennia met pijn in het hart zien verloederen,” zegt Guy Servaes, voorzitter van de vzw. “Wat hier op het spel staat, is de ziel van Oostende. Deze unieke skyline, dit rijke verhaal: we mogen dat niet verloren laten gaan.”
Kunst als protestmiddel én liefdesbrief, dat is de kracht van deze expo. In een tijd waarin beton vaak primeert op beleving, vormt de tentoonstelling een warm pleidooi voor traagheid, schoonheid en respect voor het verleden. Dat CAS Zottegem daarbij een actieve rol speelt, is meer dan symbolisch: het toont hoe kunsthuizen, steden en burgers samen kunnen opkomen voor wat echt telt.
De tentoonstelling loopt van 2024 tot 2025 en is een uitnodiging aan elke bezoeker om na te denken over erfgoed, toekomst en hoe kunst die twee werelden kan verbinden.
Meer info: www.dementoostende.org
Contact: Irène Philips – 0495 63 47 54
Guy Servaes – 0468 20 04 90