Ruime belangstelling voor het aangrijpend herdenkingsmoment op dinsdag 10 november op het heel fraai vernieuwd ere-perk op het kerkhof van Oosterzele. Een pluim voor Klaas, die het ontwerp voor de vernieuwing van het ere perk heeft gerealiseerd. Met mooie bindteksten van Sofie, muzikale omlijstingen van Con Animo, bezinning, speeches van Mariane D’Hont en schepen Ruben De Gusseme, onthulling nieuw moment door burgemeester Orville Cottenie en Oberbürgemeister Gregor Bühler, een minuut stilte, Te Velde en Last Post & Abide With Me, fakkeltocht naar Cultuurcentrum De Kluize en theatervoorstelling ‘De Geheime Kamer’, werd het op de vooravond van 11 november een piëteitsvolle herdenking van Wapenstilstand.
Mariane D’Hont bracht een pakkend eerbetoon aan haar grootvader Jules Sacks, een van de spilfiguren van het Oosterzeelse verzet. ‘Als oud- strijder van WO I en plaatselijke winkelier en loodgieter was mijn grootvader een gekend en geliefd dorpsfiguur. Garagehouder Maurice Liebrecht rekruteerde hem voor het Geheim Leger. Met de uitbreiding van de Oosterzeelse verzetsgroep groeide het aantal leden binnen mijn familie. Tante Cécile werd op 16 – jarige leeftijd samen met nonkel Roger aangeworven in 1944. Ook hun nicht Laura met haar echtgenoot Leon Van Den Hende hielpen mee aan verzetsdaden. Om de bevrijding te doen slagen, moest het plaatselijk verzet bewapend worden. In de nacht van 10 op 11 mei, dezelfde nacht van het bombardement op vormingsstation Merelbeke, maakte een Amerikaanse bommenwerper van deze chaos en verwarring gebruik om in Velzeke 14 containers aan parachutes te droppen. De verzetsgroepen van Balegem en Oosterzele werden ingeschakeld om deze containers met wapens op te halen en te transporteren. Een deel van de wapens belandde via Scheldewindeke en Bottelare in Gent en werden gebruikt bij een aanslag op de Geheime Feldpolizei. Een kopstuk van het verzet kon bevrijd worden uit de handen van de Duitse bezetter. Twee Duitsers lieten het leven. Na die aanslag werd de grond alsmaar heter onder grootvaders voeten. De Geheime Feldpolizei, in samenwerking met collaborateurs, houden klopjachten in en rond het Gentse. Een aantal verzetslieden worden opgepakt, ook een lid dat in Oosterzele ondergedoken zat. Op 2 augustus 1944 duidt een zwaar gefolterde Oscar Delamotte het huis van mijn grootvader aan. Om 5 u 30 wordt hij door de Duitsers van zijn bed gelicht. Ook garage Liebrecht op de Windekekouter wordt aangeduid maar Maurice is er niet. De Duitsers verspreiden zich over het Dorp, vastberaden om Maurice Liebrecht op te sporen en gevangen te nemen. Ze laten mijn grootvader en Oscar Delamotte achter in het huis van Maurice Liebrecht, bewaakt door slechts één soldaat. Oscar en grootvader waren beiden stevig gebouwde kerels en besloten om hun bewaker te overmeesteren en te vluchten. Tijdens de schermutseling weet de Duitse soldaat enkele schoten te lossen. Oscar Delamotte overlijdt ter plaatse. Mijn grootvader, gewond maar goed te been,weet hier over deze kerkhofmuur te ontsnappen. Hij vlucht en duikt onder en verblijft tot en met 4 september 1944 op een geheim adres in Landskouter. Hoewel de bezetter en collaborateurs steeds driester te werk gingen met razzia’s en blinde executies overleven alle leden van de familie Sacks de oorlog. Na de oorlog kan de winkel heropenen. Tante Cécile vindt er de ware liefde en trouwt met de zoon van een leverancier. Vandaag rust mijn grootvader Jules (Juliaan) samen met zijn verzetskameraden Maurice Liebrecht, Germain Dobbelaere en Jules Caron op dit ere perk. Wanneer u straks het kerkhof met de fakkel verlaat passeert u aan de linkerzijde oud-strijder en oud-gemeenteraadslid René Waeyenberghe, geheim agente Leonie Matthys, de gebroeders, oud – strijder en oud burgemeester Georges en verzetsman Edgard Bouckaert, en gesneuvelde Pieter René Arthur Gilles. Vergeet nooit wat zij voor het vaderland, voor Oosterzele, voor ons en de toekomstige generaties hebben gedaan. Blijf hen gedenken’, besloot Mariane D’Hont haar beklijvende speech. In haar speech heerst ontzag en adoratie voor het heldhaftig verhaal van haar grootvader, hij verdient, samen met andere Oosterzeelse verzetslieden, het grootste respect voor de moed waarmee men opkwam voor onze vrijheid en waarden, ondanks de extreme gevaren. (marcel van de vijver, foto’s danny de lobelle)