Afgelopen weekend vond in Zwalm een gevarieerd en drukbezocht tweedaags orgelevent plaats. De vzw Vrienden van de Zwalmse dorpen (in de Alle Heiligenkerk in Nederzwalm) en het Dikkels Kultuur Genootschap (in de kerk van Dikkele) sloegen de handen in elkaar om het historische kerkorgel op een eigentijdse manier in de kijker te zetten.
Vrije bespeling en levendig debat
Het programma in de Alle Heiligenkerk van Nederzwalm startte op zaterdagochtend met een vrije bespeling. Liefhebbers, studenten en docenten kregen de kans om gedurende een tijdslot van 30 minuten het unieke, beschermde Petrus Haelvoet-orgel te bespelen.
Aansluitend vond om 14:30 uur een drukbezocht paneldebat plaats over het orgel- en subsidiebeleid in Vlaanderen en het behoud van het Haelvoet-orgel. Onder leiding van moderator Heleen Van ’tveld gingen diverse experts en betrokkenen met elkaar in gesprek: orgelbouwer Stefan Claessens, organist en orgeldocent Frank Heye, Ineke Bruynooghe (Cultuur en Erfgoed Vlaamse Ardennen), burgemeester Matthijs Verschraegen (bevoegd voor erfgoed) en Louis Ide (voorzitter Dikkels Kultuur Genootschap). Van het debat werd ook een podcast opgenomen.
Tijdens de discussie kwam de financiering uitgebreid aan bod. Een volledige restauratie van het Haelvoet-orgel kost volgens orgelbouwer Claessens zo’n 50.000 euro. Burgemeester Verschraegen benadrukte dat er zorgvuldig moet worden afgewogen hoe gemeenschapsgeld wordt besteed, aangezien er meerdere prioriteiten zijn. Volgens Louis Ide is het cruciaal dat er eerst een duidelijke toekomstvisie en een breed lokaal draagvlak zijn. Een belangrijke conclusie van het panel was dat kerkorgels toekomstbestendig kunnen blijven door cross-overprojecten aan te gaan met onder meer film, dans, theater en woordkunst.
Vernieuwende performance ‘Fly me to the Sun’
Het hoofdelement van het weekend was de anderhalf uur durende performance Fly me to the Sun, geregisseerd door Dries Deleenheer. Het concept bracht een combinatie van orgelmuziek, zang, dans en vertelling. Organist Frank Heye, zangeres en vertelster Morgane la Fay en danseres Karlien Buysse verzorgden het optreden.
Hoewel het onderste klavier van het orgel door technische gebreken onbruikbaar was, klonk het instrument zuiver dankzij stemwerk door de firma De Munck-Claessens voorafgaand aan het event. Op het programma stonden onder meer werken van Pachelbel, Boutmy, Purcell en Hildegard von Bingen, evenals een vertelling over Franciscus van Assisi, het middeleeuwse Zonnelied, het moderne Lilium en een dialoog tussen orgeltoenen en de beats van David Guetta’s She Wolf. De muziek werd visueel ondersteund door derwish-dansen. Het optreden werd door het aanwezige publiek onthaald op een warm applaus.
Zaterdagavond: stille film en eucharistieviering
Zaterdag om 18:00 uur werd de wekelijkse eucharistieviering muzikaal ondersteund door organist Sven Vermassen op het Haelvoet-orgel.
’s Avonds verplaatste het gebeuren zich naar de kerk van Dikkele in het kader van ‘Dol Dikkele Kermis’. Het Dikkels Kultuur Genootschap vertoonde daar de stille film City Lights van Charlie Chaplin op groot scherm, live begeleid door organist en improvisator Paul De Maeyer.
Open Monumentendag en afsluiting
Op zondag, tijdens Open Monumentendag, werd de vrije bespeling voortgezet. In de voormiddag speelde orgelstudent Arjen Browaeys, gevolgd door optredens van beroepsorganisten Antoine Tronquo, Paul Carteus en William Buysse in de namiddag. Regisseur Dries Deleenheer sloot het tweedaagse evenement af met een selectie uit het barok- en bluesrepertoire.
Gedurende het hele weekend konden bezoekers doorlopend terecht in de kerk en de pastorietuin voor een hapje, een drankje en een gesprek met de uitvoerders.
Toekomstperspectief
De vzw Vrienden van de Zwalmse dorpen blikt tevreden terug op het verloop van het weekend. Volgens ondervoorzitter Geert Pauwels is de doelstelling bereikt om het historische orgel als erfgoedobject onder de aandacht te brengen en aan te tonen dat het instrument een eigentijdse rol kan vervullen. De organisatie hoopt dat dit initiatief bijdraagt aan het draagvlak voor een toekomstige restauratie van het orgel.