Wie denkt dat de mooiste kleurenpaletten enkel te vinden zijn tijdens een zonsondergang over de glooiende heuvels van de Vlaamse Ardennen, heeft de zalen van het KMSKA nog niet bezocht. Van 11 april tot en met 30 augustus 2026 presenteert het museum Zingend rood, een ambitieuze tentoonstelling waarin drie Belgische grootmeesters de kasseien uit de kunstgeschiedenis rijden: James Ensor, Rik Wouters en Jules Schmalzigaug.
De Heilige Drievuldigheid van het Modernisme
Hoewel de Vlaamse Ardennen bekendstaan om hun rauwe, fysieke kracht, laat Zingend rood zien dat ook op het doek een ongeziene energie kan losbarsten. De expo brengt voor het eerst de drie grote Belgische coloristen op deze schaal samen. Waar de impressionisten nog kozen voor zachte, atmosferische tinten, zochten Ensor, Wouters en Schmalzigaug naar de “luide” kracht van het pigment.
- James Ensor: De Grootmeester van de Lichtstorm
In de vernieuwde Ensorzalen van het KMSKA fungeert James Ensor als de onbetwiste voortrekker. Voor de Oostendenaar was kleur geen middel om de werkelijkheid te kopiëren, maar een instrument om visioenen te scheppen. Zijn werken, door tijdgenoten vaak omschreven als ‘symfonieën van kleur’, tonen een wereld waarin licht en pigment met elkaar in gevecht gaan. Zijn rood sust niet; het schreeuwt, maskeert en onthult.
- Rik Wouters: De Poëzie van het Daglicht
Tegenover de soms macabere fantasie van Ensor staat de levenslust van Rik Wouters. Wouters wist als geen ander hoe hij het zonlicht op een keukentafel of de gloed op de huid van zijn vrouw Nel moest vangen. Hij liet zich inspireren door de “kleine vermiljoenen dingskes” van Henri De Braekeleer en tilde die passie naar een hoger niveau. Zijn kleurgebruik is aanlokkelijk, warm en diepmenselijk, waardoor elk doek een bijna tastbaar ritme krijgt.
- Jules Schmalzigaug: De Futuristische Klankleur
De Antwerpenaar Jules Schmalzigaug brengt dan weer de internationale avant-garde naar het museum. Als een van de weinige Belgen die nauw verbonden was met het Italiaanse futurisme, zag hij kleur als pure kinetische energie. “Ik ken geen enkel schilderij met zo’n zingend rood als in de mantel van koning Melchior bij Rubens,” schreef hij in 1914. Voor Schmalzigaug was een schilderij een compositie van krachtlijnen en botsende pigmenten die je niet alleen moest zien, maar bijna kon horen.
Een totaalbeleving: horen, zien en voelen
Net zoals een stevige tocht door de heuvels van de Vlaamse Ardennen alle zintuigen prikkelt, doet Zingend rood dat ook via het concept van synesthesie:
Muzikale Arabesken: Ontdek hoe de golvende lijnen op het doek – de zogenaamde arabesken – parallel lopen aan de muziek van Claude Debussy.
Licht en Klank: Via een installatie rond Alexander Scriabins Prometheus zie je hoe muziek letterlijk kan transformeren in kleurrijk licht.
Dialoog met de Meesters: De tentoonstelling opent met Rubens’ Heilige familie met de papegaai, de bron waaruit het legendarische ‘Vlaamse rood’ ontsprong, om vervolgens de weg te wijzen naar moderne navolgers als Louis van Lint en Jean Brusselmans.
Immersie en Innovatie
Vanaf eind mei wordt de ervaring nog intenser met de onderdompelende installatie Rainbow van de hedendaagse kunstenaar Nazanin Fakoor.
Hierin stapt de bezoeker letterlijk in de kleur, een ervaring die de grenzen tussen kunstwerk en toeschouwer doet vervagen. Of je nu komt voor de historische diepgang van Ensor of de futuristische vaart van Schmalzigaug, deze zomer leiden alle wegen naar Antwerpen.
Data:
De expo Zingend rood. Topstukken van Ensor, Wouters en Schmalzigaug loopt van 11 april tot 30 augustus 2026.
Locatie: Voor het eerst sinds de heropening in 2022 zijn de Ensorzalen en Zaal Licht volledig leeggemaakt voor deze tijdelijke presentatie.
Inclusiviteit: In samenwerking met Optiek Casteur kunnen bezoekers met rood-groene kleurenblindheid een EnChroma-bril ontlenen om de kleurenpracht van de collectie Moderne Meesters in volle intensiteit te ervaren.
Catalogus: Een rijk geïllustreerd boek, uitgegeven door Hannibal Books, begeleidt de tentoonstelling.